Nhận diện đúng vấn đề, hành động khẩn trương
Trước diễn biến ngày càng cực đoan của thời tiết do biến đổi khí hậu, Thành ủy, HĐND và UBND Thành phố Hà Nội đã xác định úng ngập là một trong 5 điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ với quyết tâm chính trị cao. Sau hơn 4 tháng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, công tác chống úng ngập của Thủ đô đã ghi nhận những chuyển biến tích cực, rõ nét.
Theo thông tin từ Sở Xây dựng Hà Nội, kết quả rà soát cho thấy hệ thống thoát nước của thành phố hiện vẫn chưa được đầu tư đồng bộ theo quy hoạch: công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn, trạm bơm còn thiếu, việc khớp nối hệ thống chưa hoàn chỉnh. Đây là hệ quả của một quá trình đô thị hóa nhanh trong khi nguồn lực đầu tư hạ tầng cần thời gian dài để theo kịp.
Dự án hồ chứa nước Phú Đô vừa thi công hoàn thiện, vừa tích nước để giảm ngập lụt cho khu vực lân cận sau những trận mưa lớn. Ảnh: Viết Dũng.
Nhìn thẳng vào thực trạng đó, ngay từ đầu năm, thành phố đã chủ động vào cuộc với tinh thần khẩn trương: triển khai đồng thời 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp (5 dự án hồ điều hòa và 5 dự án hệ thống), đặt mục tiêu đưa vào vận hành trước mùa mưa 2026. Đây được xem là bước đi quyết đoán nhằm “chữa cháy” nhanh những điểm nóng, trong khi các giải pháp căn cơ, dài hạn tiếp tục được nghiên cứu song song.
Cùng với đó, UBND thành phố đã kịp thời ban hành Quyết định số 2280/QĐ-UBND ngày 29/4/2026 phê duyệt Kế hoạch bảo đảm thoát nước, chống úng ngập mùa mưa 2026, huy động 100% nhân lực, thiết bị ứng trực. Việc hoàn thành chuyển đổi 21 mương tiêu nông nghiệp sang phục vụ tiêu thoát nước đô thị trước ngày 30/4, đúng tiến độ đề ra cũng cho thấy sự chỉ đạo sát sao, có lộ trình cụ thể của thành phố.
Công tác kiểm tra, duy tu, bảo dưỡng toàn bộ hệ thống thiết bị đã được Xí nghiệp Thủy lợi Hà Đông hoàn tất, sẵn sàng hoạt động 100% công suất. Ảnh: Viết Dũng.
Hiệu quả đã được kiểm chứng qua thực tế mưa lớn
Đáng chú ý, 10 dự án khẩn cấp giai đoạn I, gồm các hồ điều hòa Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2, Thụy Phương cùng các dự án cải tạo hạ lưu Kim Ngưu, kênh Thụy Phương, khu vực Đại lộ Thăng Long, Ngoại Giao Đoàn - Tây Hồ Tây, trạm bơm điều tiết hồ Tô Lịch đã cơ bản hoàn thành và phát huy tác dụng ngay trong mùa mưa này.
Qua theo dõi thực tế nhiều trận mưa lớn, kể cả những trận có lượng mưa vượt 100mm, các khu vực từng là điểm nóng như Võ Chí Công, Ressco, Eco Home, Mỹ Đình nước rút chỉ trong khoảng 30 phút sau khi tạnh mưa - một sự cải thiện đáng kể so với những năm trước, khi các trận mưa cường độ 70-100mm/h thường gây ra tới 71 điểm úng ngập cục bộ, trong đó khoảng 40 điểm ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông. Nhiều khu vực khác dọc Đại lộ Thăng Long, Ngoại Giao Đoàn, Tây Hồ Tây, Ciputra, An Khánh khả năng tiêu thoát nước cũng đã được cải thiện rõ rệt.
Năm 2025, nhiều khu vực tại Hà Nội xảy ra tình trạng ngập úng, kéo dài sau mưa. Ảnh: Đức Bách.
Thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn một số điểm ngập và dềnh nước cần tiếp tục xử lý, như khu vực dốc La Phù - Thụy Khuê, ngõ 42 Giang Văn Minh chủ yếu phát sinh trong lúc đang thi công cống hóa mương, một tình huống khó tránh khỏi trong quá trình cải tạo hạ tầng và được kỳ vọng sẽ chấm dứt khi công trình hoàn thành.
Cách tiếp cận có so sánh với kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy sự cầu thị: Sở Xây dựng dẫn chứng rằng ngay cả các đô thị hiện đại như Thượng Hải, Seoul, London hay New York cũng chưa thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngập với những trận mưa cực đoan 100mm/h. Điều này cho thấy mục tiêu giảm thiểu thiệt hại, rút ngắn thời gian ngập mà Hà Nội đang theo đuổi là hướng đi thực tế, phù hợp xu thế chung.
Ông Nguyễn Văn Dũng (61 tuổi, phường Từ Liêm, Hà Nội) cho biết: “Năm nay sau trận mưa lớn nước rút nhanh hơn năm ngoái, chỉ độ 20-30p là nước rút hết rồi”.
Sống hơn 20 năm ở khu vực ngõ 8 Lê Quang Đạo (Hà Nội), nhà ông Dũng thường xuyên phải chịu cảnh nước dềnh, ngập nhưng theo ông năm nay nước rút nhanh hơn rất nhiều so với những năm trước đây. Ảnh: Minh Toàn.
Anh Nguyễn Đức Bách, 23 tuổi, khu đô thị Vinhomes Smart City còn nhớ tường tận cảnh mọi năm: nước ngập quá đầu gối, nửa thân xe máy chìm trong nước, người dân lội bì bõm để tìm đường về nhà. Năm nay, sau những đêm mưa to, anh Bách thú thật vẫn không tránh khỏi lo.
“Khi đêm thấy mưa thì trong lòng lo sợ ngày mai ngập không đi làm được”, anh kể. Thế nhưng sáng hôm sau bước ra đường thì mặt đường khô thoáng, không một vũng nước đọng. “Mình thấy bất ngờ thật sự”, anh nói thêm.
Giải pháp toàn diện, từ trước mắt đến lâu dài
Không dừng lại ở các dự án khẩn cấp, thành phố đang triển khai đồng thời nhiều nhóm giải pháp: tăng năng lực tiêu thoát tại khoảng 120/160 điểm úng ngập cục bộ thuộc 35 phường; tăng dung tích điều hòa thêm khoảng 4,8 triệu m³; đồng thời đẩy nhanh tiến độ 12 dự án thoát nước theo quy hoạch đã và đang triển khai. Trong đó tuyến kênh La Khê kết nối sông Nhuệ với trạm bơm Yên Nghĩa đang gấp rút hoàn thiện để sớm đưa vào vận hành.
Việc Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Chỉ thị số 18-CT/TU ngày 28/6/2026, gắn trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, đặc biệt là vai trò người đứng đầu tại từng địa phương trong xử lý "điểm nghẽn" úng ngập cho thấy quyết tâm được cụ thể hóa xuống từng cấp cơ sở, không chỉ dừng ở chủ trương.
Đến nay Dự án hồ Đồng Bông 2 đã hoàn thành 100% hạng mục. Ảnh: Viết Dũng.
Về dài hạn, Hà Nội đang hướng tới một tầm nhìn thoát nước bài bản và bền vững hơn, thông qua ba trục tiêu thoát nước chiến lược gắn với sông Nhuệ, sông Cầu Bây và sông Đáy. Trong đó hai dự án cải tạo sông Nhuệ và sông Cầu Bây theo phương thức đối tác công tư (PPP) đã được HĐND thành phố thông qua chủ trương, mở ra hướng huy động nguồn lực xã hội hóa bên cạnh ngân sách Nhà nước. Riêng ý tưởng phục hồi dòng chảy văn hóa - di sản sông Đáy, gắn cải tạo hạ tầng với khôi phục cảnh quan, cho thấy tư duy quy hoạch không chỉ giải quyết kỹ thuật thoát nước mà còn hướng tới không gian sống cho người dân.
Xa hơn, đồ án Quy hoạch cao độ nền và thoát nước Thủ đô tầm nhìn 100 năm, gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô, cùng định hướng từng bước áp dụng mô hình “thành phố bọt biển” giữ nước, thấm nước, điều tiết và tái sử dụng nước mưa thay vì chỉ tiêu thoát. Điều này cho thấy Hà Nội đang tiếp cận vấn đề úng ngập theo hướng chủ động, khoa học và bắt kịp xu hướng phát triển đô thị thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu của thế giới.
Công nhân thi công liên tục hơn 80 ngày đêm trên nhiều công trường để sớm hoàn thành dự án. Ảnh: Viết Dũng.
Ông Nguyễn Đức Hưng, Giám đốc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố, cho biết định hướng “thành phố bọt biển” đang được lồng ghép xuyên suốt vào quy hoạch 100 năm của Thủ đô, từ không gian ngầm, cây xanh đến cao độ nền, với nguyên tắc cốt lõi là giữ nước tại chỗ thay vì xả hết ra hệ thống chung. Đây là một cách tiếp cận bài bản, đồng bộ.
Về hồ điều hòa, đợt vừa qua thành phố đã đào mới 5 hồ (khoảng 900.000 m³) và hạ mực nước 19 hồ hiện có để tăng dung tích chứa. Hiệu quả rõ nhất là các điểm từng ngập nặng nay nước rút chỉ sau 30 phút. Ông cũng nhấn mạnh mỗi lưu vực cần giải pháp riêng, được tính toán kỹ theo một quy hoạch chung, để thuận theo quy luật tự nhiên của dòng chảy.
