Diêm dân Sa Huỳnh đón tin vui từ đồng muối

Những ngày này, trên cánh đồng muối ở phường Sa Huỳnh (Quảng Ngãi), không khí lao động đã rộn ràng trở lại. Dù thời tiết mưa nắng thất thường, nhiều diêm dân vẫn tranh thủ ra đồng cào bỏ rong rêu, đắp lại bờ ruộng, khơi thông dòng chảy và đầm chặt nền đất để chuẩn bị cho vụ muối mới.

Vừa tất bật chỉnh trang ruộng muối, ông Nguyễn Hai (tổ dân phố Long Thạnh 1, phường Sa Huỳnh) cho biết, vài năm gần đây, giá muối duy trì ở mức khá, nhưng chưa khi nào tăng cao như hiện nay. Nếu như năm trước giá muối chỉ dao động khoảng 1,5 triệu đồng/tấn, thì từ sau Tết đến nay đã tăng gấp đôi, lên 3 triệu đồng/tấn.

Trước diễn biến thị trường thuận lợi, ông và nhiều diêm dân trong vùng quyết định bắt tay cải tạo đồng muối sớm hơn thường lệ. “Giá muối tăng cao như vậy nên bà con ai cũng tranh thủ làm lại ruộng để vào vụ sớm, hy vọng giá giữ ổn định để có lãi,” ông Hai chia sẻ.

Theo ông Hai, nghề làm muối vốn không đòi hỏi chi phí đầu tư lớn, chủ yếu lấy công làm lời. Tuy nhiên, sản xuất muối gần như phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết. Nắng càng nhiều thì năng suất càng cao, còn nếu gặp mưa trái mùa thì coi như mất trắng. Những năm gần đây, một số diêm dân đã áp dụng phương pháp trải bạt trong sản xuất, giúp nâng cao chất lượng và sản lượng muối, song vẫn khó thích ứng trước diễn biến thời tiết ngày càng bất thường.

Ở một góc khác của đồng muối, bà Lê Thị Hạnh, ở tổ dân phố Tân Diêm, phường Sa Huỳnh, đang cân muối bán cho thương lái. Nhờ có sân trữ muối nên bà không phải bán ngay sau khi thu hoạch như trước đây. Chờ đến lúc giá tăng cao mới xuất bán, bà Hạnh vừa cân muối vừa nhẩm tính: với hơn 6 tấn muối, bà thu về hơn 18 triệu đồng.

Bà Hạnh cho biết để có được những hạt muối đạt chất lượng, diêm dân phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Từ việc xử lý nền đất, dẫn nước biển vào ruộng, đến quá trình lắng lọc, bốc hơi rồi kết tinh thành muối. Sau đó, người làm muối phải tranh thủ cào lớp muối kết tinh phía trên để thu hoạch.

Quá trình làm muối truyền thống bắt đầu từ việc dẫn nước biển vào các cánh đồng muối, sau đó nước được phơi dưới ánh nắng để bốc hơi, để lại những tinh thể muối trên mặt đất. Diêm dân vì thế phải trầm mình dưới cái nắng gắt của vùng ven biển hàng tháng ròng rã. “Thường sau Tết giá muối sẽ tăng nên tôi không bán vội. Năm nay giá tăng cao kỷ lục nên lãi khá. Tôi dự định dùng số tiền này đổ cao nền đất, để vụ tới có thể tập kết được nhiều muối hơn,” bà Hạnh nói.

Theo Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất muối 2 Sa Huỳnh Nguyễn Hữu Chánh, việc giá muối tăng mạnh thời gian gần đây xuất phát từ nhu cầu tiêu thụ tăng trong khi lượng muối tồn kho ở địa phương còn rất ít. Nguyên nhân chính là đợt mưa bão cuối năm 2025 đã cuốn trôi hàng nghìn tấn muối của diêm dân, trong đó riêng các hộ thành viên của hợp tác xã bị thiệt hại khoảng 800 tấn.

Ông Chánh cho biết, thông thường, trước khi bắt đầu vụ muối mới, giá muối thường có xu hướng tăng. Tuy nhiên, do thiếu sân và kho trữ, nhiều diêm dân buộc phải bán ngay sau khi thu hoạch với giá thấp. Vì vậy, theo ông Chánh, ngoài yếu tố thời tiết, việc đầu tư hệ thống kho bãi, điểm tập kết bảo quản muối cũng là vấn đề cần được quan tâm để nghề làm muối phát triển bền vững.

“Diêm dân rất cần sự đồng hành của Nhà nước để có nơi trữ muối, từ đó nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Khi đầu ra ổn định hơn, bà con mới yên tâm gắn bó lâu dài với nghề, góp phần phát triển thương hiệu muối Sa Huỳnh bền vững” - ông Chánh chia sẻ.

Đồng muối Sa Huỳnh nằm ở phía đông nam tỉnh Quảng Ngãi, có diện tích hơn 100 ha với hơn 500 hộ diêm dân tham gia sản xuất. Mỗi năm, sản lượng muối của tỉnh đạt từ 6.000 đến 8.000 tấn, có năm vượt mốc 10.000 tấn. Năm 2011, muối Sa Huỳnh được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) công nhận thương hiệu tập thể. Đến cuối năm 2024, nghề làm muối Sa Huỳnh tiếp tục được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Bao đời nay, những hạt muối nơi đây không chỉ mang vị mặn của biển mà còn thấm đẫm mồ hôi của người dân bám nghề. Sau mỗi trận thiên tai, diêm dân lại kiên trì tổ chức lại sản xuất, bắt đầu từ đôi bàn tay chai sạn và niềm hy vọng vào mùa nắng mới. Tuy vậy, sau những thiệt hại nặng nề vừa qua, người làm muối ở Sa Huỳnh rất cần sự hỗ trợ để có thể giữ nghề và phát triển thương hiệu muối truyền thống của vùng đất này.