Diêm dân Khánh Hòa thu hoạch vụ muối giữa cao điểm mùa khô

Vui buồn theo những nhịp nắng mưa

Những ngày cuối tháng 5, dải đất duyên hải tỉnh Khánh Hòa bước vào giai đoạn cao điểm của mùa khô với những đợt nắng nóng gay gắt.

Kiểu thời tiết này mang lại không ít mệt mỏi cho người dân, nhưng đối với diêm dân thì đây lại là khoảng thời gian "vàng" để kết tinh hạt muối.

Có mặt tại cánh đồng muối Hòn Khói, phường Đông Ninh Hòa, chúng tôi mới cảm nhận hết được không khí lao động khẩn trương của bà con nơi đây. Dưới cái nắng hanh khô đặc trưng, hàng trăm diêm dân vẫn hồ hởi ra đồng, đôi tay thoăn thoắt cào đẩy từng vệt muối trắng tinh khôi chuẩn bị cho những chuyến xe thu hoạch rộn ràng bến bãi.

Không riêng thủ phủ Hòn Khói, dọc theo tuyến đường ven biển kéo dài qua các vùng sản xuất muối truyền thống như các xã Cà Ná, Vĩnh Hải và khu vực phường Ninh Chử, không khí diêm nghiệp cũng diễn ra vô cùng sôi động.

Trên khắp các triền đê và bờ ruộng, hình ảnh những dòng xe nối đuôi nhau chở đầy ắp muối hiện ra vô cùng đẹp mắt. Những giọt mồ hôi mặn chát đổ xuống mặt ruộng giữa trưa nắng nhưng trên gương mặt của mỗi người lao động đều rạng ngời niềm vui khi hạt muối được mùa, được giá.

Đang tất bật cào lớp muối kết tinh trên mảnh ruộng của gia đình, ông Nguyễn Văn Tuấn, một diêm dân tại phường Ninh Chử phấn khởi chia sẻ, gia đình ông hiện có hơn 2 sào muối đất truyền thống. Nhờ chuỗi ngày nắng nóng kéo dài liên tục từ đầu vụ đến nay, năng suất muối đạt rất cao, trung bình thu khoảng 2 tấn/sào, tăng hơn 0,7 tấn so với cùng kỳ vụ trước.

Theo tính toán của ông Tuấn, thông thường cứ khoảng 7 ngày là bà con có thể cào muối một lần, tính ra mỗi tháng có 4 đợt thu hoạch đều đặn. Với giá muối hiện ổn định ở mức khoảng 1,2 triệu đồng/tấn, tăng hơn so với năm ngoái, ông có thể thu về nguồn thu nhập khoảng 12 triệu đồng/tháng. Sau khi trừ các chi phí, ông lãi từ 9-10 triệu đồng.

Tuy nhiên, bức tranh diêm nghiệp năm nay vẫn đan xen cả những thử thách bởi chịu những tác động của đổi khí hậu cực đoan. Tại cánh đồng muối Hòn Khói, thời tiết từ tháng 3 âm lịch đến nay liên tục xuất hiện những đợt mưa giông trái mùa.

Ông Trương Văn Nam nhận khoán canh tác diện tích 3,8 ha sản xuất muối ở phường Đông Ninh Hòa bộc bạch rằng, đầu vụ thời tiết rất đẹp nhưng thời gian gần đây thường xuyên xuất hiện mưa giông khiến nước phơi bị loãng, muối không thể kết tinh. Đối với những ô ruộng trải bạt phải mất chừng 20 ngày nắng trở lại mới có thể thu hoạch, còn với những ruộng muối đất truyền thống thì thời gian chờ đợi phục hồi kéo dài lên hơn 40 ngày.

Ảnh hưởng của thời tiết đã khiến sản lượng muối tích lũy của gia đình ông Nam tính đến thời điểm hiện tại mới đạt khoảng 320 tấn, giảm gần 200 tấn so với vụ trước. May nhờ giá muối năm nay cao hơn năm ngoái từ 100 - 150 ngàn đồng/tấn nên sau khi trừ chi phí, gia đình ông vẫn lãi gần 200 triệu đồng.

Bài toán chi phí và định hướng bền vững

Trong những năm gần đây, xu hướng sử dụng bạt lót ruộng muối đã trở nên phổ biến, mang lại những hiệu quả vượt trội về năng suất, chất lượng và kinh tế. 

Trước những áp lực ngày càng lớn của thời tiết, việc chủ động thay đổi tư duy sản xuất, áp dụng công nghệ trải bạt đang chứng minh được những ưu thế vượt trội về mặt kinh tế. Ông Trần Minh Trung, xã viên thuộc Hợp tác xã Muối 1/5 (phường Đông Ninh Hòa) phân tích, mặc dù chi phí đầu tư ban đầu sản xuất muối trải bạt tương đối cao nhưng đổi lại năng suất thu về cao gấp 2-3 lần so với phương pháp cũ.

Trên diện tích canh tác 2,2 ha, trong đó có 0,9 ha ruộng bạt, ông Trung cho biết từ đầu vụ đến nay đã xuất bán ra thị trường khoảng 200 tấn muối. Với giá bán trung bình 1,1 triệu đồng/tấn, sau khi trừ chi phí ông lãi trên 100 triệu đồng. Hơn nữa, từ khi ông đầu tư ruộng muối bạt, mỗi năm có thể cho sản lượng đạt lên tới 300 tấn, trong khi trước đây sản xuất trên nền đất khó vượt qua ngưỡng 100 tấn.

Ông Nguyễn Tấn Đức, Giám đốc Hợp tác xã Muối 1/5 cho biết, đơn vị hiện quản lý hơn 83 ha ruộng muối với 486 xã viên. Thời gian qua, Hợp tác xã đã vận động bà con chuyển đổi hầu hết diện tích sang mô hình sản xuất muối trải bạt, từ đó đã giúp năng suất, chất lượng muối tăng lên đáng kể. Tính đến giữa tháng 5, toàn hợp tác xã sản xuất đạt hơn 2.500 tấn, tăng khoảng 30% so với cùng kỳ.

Hiện nay, bà con đang tích cực sản xuất và hy vọng thời tiết thời gian tới ổn định để sản lượng đạt mục tiêu đề ra.

Thời điểm làm muối chính vụ sẽ còn tiếp diễn và dự kiến kết thúc vào cuối tháng 8 dương lịch. Người dân Khánh Hòa vẫn đang tràn đầy kỳ vọng vào một chặng đường phía trước "mưa thuận gió hòa", để những nhọc nhằn trên đồng muối được đền đáp xứng đáng bằng một vụ mùa ấm no và trọn vẹn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa, tính đến tháng 4/2026, toàn tỉnh có 1.073 hộ gia đình với 2.891 lao động trực tiếp bám trụ với nghề làm muối, tổng diện tích 4.468,9 ha, bao gồm diện tích muối thủ công 1.448,9 ha và diện tích muối công nghiệp 3.020 ha.Tổng sản lượng muối sản xuất đạt 139.240 tấn; trong đó sản lượng muối thủ công 56.850 tấn và sản lượng muối công nghiệp là 82.390 tấn.