Đặt nguyện vọng lớp 10 sao cho ‘chắc suất’

Kỳ tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập luôn là dấu mốc nhiều áp lực nhất đối với học sinh lớp 9 và gia đình. Khi thời gian đăng ký trực tuyến đang dần khép lại (từ ngày 10/4 đến ngày 17/4), câu hỏi được nhắc đến nhiều nhất không chỉ là “chọn trường nào”, mà còn là đặt nguyện vọng ra sao để vừa giữ cơ hội vào trường mong muốn, vừa đảm bảo an toàn.

Từ những phân tích về phổ điểm khảo sát, tỷ lệ đăng ký và diễn biến điểm chuẩn các năm gần đây, nhà văn Bùi Ngọc Phúc, đồng tác giả cuốn sách “Cùng con bước qua các kỳ thi” cho rằng phụ huynh cần tiếp cận việc đặt nguyện vọng bằng tư duy chiến lược thay vì chỉ chạy theo “trường mơ ước”.

Theo ông, mỗi nguyện vọng không chỉ là một lựa chọn, mà là một “nấc thang cơ hội”, cần được tính toán dựa trên năng lực thực tế của thí sinh, xu hướng điểm chuẩn và điều kiện học tập lâu dài.

Đặt nguyện vọng: Giữ ước mơ nhưng phải có độ lùi

Trao đổi về cách đặt nguyện vọng, nhà văn Bùi Ngọc Phúc cho rằng phụ huynh trước hết cần nhìn thẳng vào mức điểm khảo sát gần nhất của con để phân nhóm và xây dựng phương án phù hợp.

Với nhóm học sinh đạt từ 24,5 đến 26,5 điểm, việc mạnh dạn đặt nguyện vọng 1 vào những trường top đầu là hoàn toàn khả thi. Đây là nhóm có nền tảng học lực tốt, dư địa tăng điểm trong kỳ thi chính thức vẫn còn.

Tuy nhiên, theo ông Phúc, điều quan trọng không nằm ở việc “dám mơ”, mà là phải bố trí nguyện vọng 2 và 3 đủ gần để không lãng phí lợi thế điểm số.

“Những em ở nhóm điểm này hoàn toàn có thể chọn nguyện vọng 2 và 3 khá sát nhau, miễn vẫn nằm trong ngưỡng an toàn. Nếu trượt nguyện vọng 1, cơ hội vào các trường nội thành có điểm chuẩn từ 23 đến 24 điểm vẫn rất rộng mở”, ông Phúc chia sẻ.

Ở nhóm điểm từ 21 đến 23,5, chiến lược cần thận trọng hơn. Theo ông, đây là dải điểm có số lượng thí sinh rất đông, mức cạnh tranh cao và dễ biến động điểm chuẩn. Vì vậy, nguyện vọng 1 có thể dành cho trường yêu thích thuộc nhóm khá, nhưng nguyện vọng 2 phải có độ lùi rõ rệt.

Ông lưu ý, nhiều phụ huynh thường có tâm lý đặt cả ba nguyện vọng quá sát nhau, khiến mức độ rủi ro tăng cao. Thay vào đó, nên tính toán thêm yếu tố khoảng cách địa lý, điều kiện đi lại trong suốt ba năm học.

“Đừng vì cố giữ một lựa chọn danh tiếng mà đẩy con vào thế bị động. Chọn trường phù hợp để con có môi trường học tập ổn định trong ba năm còn quan trọng hơn”, ông Phúc nhấn mạnh.

Với nhóm điểm từ 18 đến 20,5, chuyên gia cho rằng mỗi nguyện vọng đều cần được “chắt chiu”. Việc cố đặt nguyện vọng 1 vào các trường nội thành có điểm chuẩn cao dễ khiến cả ba lựa chọn rơi vào thế rủi ro.

Theo ông, đây là nhóm phụ huynh và học sinh cần tỉnh táo nhất, tránh tâm lý kỳ vọng quá mức vào khả năng “bứt điểm phút cuối”.

Khi nào nên đổi nguyện vọng?

Một trong những băn khoăn lớn nhất của phụ huynh vào giai đoạn cận hạn chốt là có nên thay đổi nguyện vọng hay không. Theo nhà văn Bùi Ngọc Phúc, việc đổi nguyện vọng không nên xuất phát từ tâm lý đám đông, mà cần dựa trên các tín hiệu cụ thể về mức độ an toàn.

Dấu hiệu đầu tiên là số lượng đăng ký vào trường vượt quá xa chỉ tiêu tuyển sinh. Ông dẫn ví dụ, nếu một trường chỉ có khoảng 720 chỉ tiêu nhưng số lượng đăng ký nguyện vọng 1 đã lên tới 1.700, tổng cộng cả ba nguyện vọng lên tới vài nghìn hồ sơ, phụ huynh cần nghiêm túc cân nhắc việc điều chỉnh.

“Đây là lúc phải nhìn lại quyết định ban đầu. Nếu trước đó chưa tham khảo kỹ điểm chuẩn những năm trước, hoặc thấy tỷ lệ chọi tăng đột biến, việc đổi nguyện vọng là cần thiết”, ông Phúc nói.

Dấu hiệu thứ hai là khoảng cách giữa điểm khảo sát và điểm chuẩn năm trước quá sát. Chẳng hạn, nếu con đang ở mức 20,5 điểm nhưng chọn trường có điểm chuẩn năm ngoái tương đương hoặc cao hơn, nguy cơ rủi ro là rất lớn.

Theo ông, nhiều phụ huynh thường kỳ vọng con sẽ tăng thêm 1-2 điểm khi thi thật. Điều này hoàn toàn có thể xảy ra, nhưng không nên lấy kỳ vọng làm căn cứ chính cho quyết định.

“Có em tăng điểm, nhưng cũng có em giữ nguyên phong độ hoặc giảm điểm do áp lực phòng thi. Vì vậy, nếu khoảng cách chưa đủ an toàn, phụ huynh nên chủ động đổi”, ông phân tích.

Ngoài ra, phụ huynh cũng cần đặc biệt lưu ý với những trường năm trước có điểm chuẩn thấp bất thường hoặc các trường mới xây dựng, mới chuyển đổi mô hình công lập. Đây thường là nhóm trường khó dự đoán, bởi sức hút năm nay có thể tăng mạnh do vị trí thuận lợi hoặc tâm lý lựa chọn của số đông.

Theo nhà văn Bùi Ngọc Phúc, thời điểm được phép đổi nguyện vọng trước hạn cuối chính là “cơ hội vàng” để phụ huynh rà soát lại toàn bộ phương án.

“Quy chế cho phép đổi nguyện vọng trước ngày 17/4 là để tạo thuận lợi cho thí sinh. Nếu cảm thấy chưa chắc chắn, phụ huynh nên tận dụng quyền lợi này, thay vì chốt sớm rồi lo lắng đến phút cuối”, ông Phúc khuyến nghị.

Trong cuộc đua vào lớp 10, lựa chọn đúng đôi khi quan trọng không kém nỗ lực học tập. Một nguyện vọng hợp lý không chỉ giúp giảm áp lực cho thí sinh, mà còn mở ra hành trình ba năm THPT phù hợp và bền vững hơn.