Công nghệ thông minh ‘gác cổng’ ruộng vườn

Cơ sở khoa học để phòng trừ dịch hại

Nhiều năm qua, việc theo dõi sâu bệnh trên đồng ruộng chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của nông dân. Tuy nhiên, trước những biến động khó lường của thời tiết và dịch hại, phương pháp truyền thống dần bộc lộ những hạn chế. Bài toán làm sao để phát hiện sớm sâu rầy, giảm chi phí sản xuất nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả canh tác đang được giải quyết bằng công nghệ số.

Tại Đồng Tháp, 26 hệ thống giám sát sâu rầy thông minh được lắp đặt tại các địa phương đang trở thành "cánh tay nối dài" của ngành nông nghiệp. Các thiết bị này liên tục thu thập dữ liệu về sự xuất hiện và mật độ các đối tượng gây hại trên đồng ruộng, từ đó cung cấp thông tin kịp thời cho cơ quan chuyên môn và nông dân.

Ông Nguyễn Văn Ba, nông dân trồng lúa ở xã Lấp Vò (Đồng Tháp) cho biết, trước đây việc phát hiện sâu rầy chủ yếu dựa vào quan sát bằng mắt thường. Tuy nhiên trên những cánh đồng rộng lớn, rất khó xác định chính xác mật độ dịch hại để đưa ra biện pháp xử lý phù hợp.

Theo ông Ba, từ khi địa phương lắp đặt hệ thống giám sát thông minh, mọi thông tin về các loại sâu bệnh xuất hiện trên đồng ruộng đều được cập nhật thường xuyên. Chỉ trong thời gian ngắn, người dân có thể biết được loại sâu hại nào đang phát sinh, mật độ ra sao và mức độ ảnh hưởng thế nào đến cây lúa.

Việc ứng dụng công nghệ số vào đồng ruộng giúp nông dân có thêm cơ sở khoa học để quyết định việc phòng trừ dịch hại và cả liều lượng bón phân. Những gì trước đây chỉ dựa vào kinh nghiệm nay đã được số hóa bằng dữ liệu cụ thể trên hệ thống máy thông qua điện thoại thông minh.

Không thể thay thế hoàn toàn vai trò của nông dân nhưng các thiết bị giám sát đang hỗ trợ đắc lực trong việc giám sát đồng ruộng, giúp những kinh nghiệm sản xuất lâu năm được bổ sung bằng thông tin chính xác hơn. Nhờ đó, nông dân có thể chủ động hơn trong việc quản lý dịch hại, tránh tình trạng phun thuốc theo cảm tính hoặc theo thói quen.

Thúc đẩy sản xuất xanh, giảm phun thuốc BVTV

Không chỉ trên cây lúa, quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp đang lan tỏa đến các vùng chuyên canh cây ăn trái của Đồng Tháp. Tại vùng xoài Mỹ Xương (Cao Lãnh), các trạm quan trắc thông minh cùng ứng dụng theo dõi trên điện thoại đang từng bước thay đổi tập quán sản xuất của nhà vườn.

Ông Trần Phú Hậu, nông dân canh tác xoài tại xã Mỹ Thọ cho biết nhiều năm trước, người trồng xoài thường có tâm lý phun thuốc phòng ngừa mỗi khi thời tiết thay đổi hoặc xuất hiện nguy cơ sâu bệnh. Điều này làm gia tăng chi phí sản xuất, ô nhiễm môi trường và tiềm ẩn nguy cơ tồn dư thuốc BVTV trên trái cây.

Từ khi tiếp cận hệ thống giám sát dịch hại và các thông tin dự báo thời tiết, ông Hậu có thêm cơ sở để đưa ra quyết định chăm sóc vườn cây. Dữ liệu về lượng mưa, độ ẩm, nguồn nước và diễn biến sâu bệnh giúp người dân chủ động hơn trong việc đưa ra các biện pháp phòng trừ.

“Nhờ công nghệ, nông dân như chúng tôi có thể biết trước tình hình thời tiết và dịch hại để xử lý đúng thời điểm, hạn chế phun thuốc không cần thiết. Điều này vừa tiết kiệm chi phí vừa góp phần nâng cao chất lượng nông sản", ông Hậu nói.

Theo ông Trần Thanh Tâm, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp, 26 hệ thống giám sát sâu rầy thông minh được phân bổ rộng khắp các xã, phường trên địa bàn tỉnh. Dữ liệu thu thập từ các trạm là cơ sở quan trọng để ngành nông nghiệp tỉnh đưa ra khuyến cáo sản xuất, nhất là lịch xuống giống né rầy và các biện pháp quản lý dịch hại phù hợp.

Bên cạnh đó, nông dân cũng có thể truy cập trực tiếp vào hệ thống để theo dõi diễn biến của các đối tượng gây hại như rầy nâu, sâu cuốn lá và nhiều loại sâu bệnh khác trên đồng ruộng. Thông tin được cập nhật liên tục giúp nông dân phát hiện sớm nguy cơ và áp dụng các biện pháp xử lý kịp thời.

Dù vậy, hiện nay số nông dân thường xuyên khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn dữ liệu từ hệ thống vẫn chưa nhiều. Khoảng cách giữa công nghệ và thói quen sản xuất truyền thống vẫn còn tồn tại, đòi hỏi sự đồng hành của ngành chuyên môn trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ.

Hiệu quả của các trạm giám sát thông minh đã được kiểm chứng qua thực tế sản xuất. Ứng dụng đi kèm được phát triển và cung cấp miễn phí cho người dân. Khi dữ liệu đã sẵn có, điều quan trọng nhất là nông dân cần chủ động tiếp cận và sử dụng thông tin như một công cụ sản xuất mới.