'Con trâu là đầu cơ nghiệp'

Trong khi nhiều địa phương đã thu hẹp quy mô chăn nuôi trâu do nhu cầu sức kéo không còn thì tại làng Cao Sơn (xã Tơ Tung, tỉnh Gia Lai), người dân vẫn kiên trì phát triển đàn trâu theo hướng nuôi sinh sản. Từ chỗ gắn bó với đồng ruộng với vai trò là phương tiện cày kéo, con trâu nay đã trở thành tài sản có giá trị giúp nhiều hộ gia đình tăng thu nhập, từng bước ổn định cuộc sống.

Gần 40 năm trước, rời quê hương Cao Bằng vào vùng đất mới lập nghiệp, ông Nông Văn Khầu (làng Cao Sơn, xã Tơ Tung) mang theo nghề nuôi trâu đã gắn bó từ thuở trước. Đến nay, dù có nhiều thay đổi nhưng đàn trâu vẫn gắn bó với gia đình ông. Từ vài con trâu thuở ban đầu, đến nay gia đình ông duy trì đàn trâu 7 con theo hướng nuôi sinh sản. Đàn trâu trở thành tài sản quý giá, giúp ông có vốn đầu tư máy móc, dựng xây nhà cửa và lo liệu những việc lớn trong gia đình.

“Nuôi trâu hiệu quả lắm. Từ khi tôi vào đây lập nghiệp khoảng năm 1985 - 1986, gia đình đã bắt đầu nuôi trâu. Tiền bán trâu giúp mình làm nhà, mua máy móc phục vụ sản xuất. Căn nhà xây mới cách đây 2 năm cũng có một phần nhờ bán trâu”, ông Khầu chia sẻ.

Tương tự, rời Cao Bằng vào làng Cao Sơn lập nghiệp từ những năm 1990, gia đình ông Nông Văn Nhầm cũng lựa chọn gắn bó với nghề nuôi trâu. Đến nay, đàn trâu của gia đình duy trì 6 con theo hướng nuôi sinh sản.

Ông Nhầm cho biết, mặc dù khu vực nông thôn ngày càng được cơ giới hóa, máy móc dần thay thế sức kéo của trâu trên đồng ruộng nhưng con trâu vẫn giữ vị trí riêng trong đời sống của gia đình và nhiều hộ dân nơi đây. Không chỉ mang lại thu nhập ổn định, đàn trâu còn cung cấp nguồn phân chuồng phục vụ sản xuất, góp phần hình thành vòng tuần hoàn khép kín trong canh tác nông nghiệp.

“Với nông dân, con trâu vẫn là đầu cơ nghiệp. Gia đình nào cũng cố gắng nuôi vài con, nhiều thì tốt, ít cũng được. Ngoài giá trị kinh tế, phân trâu còn được tận dụng để ủ làm phân hữu cơ bón cho cây trồng, vừa giảm chi phí phân hóa học, vừa góp phần giữ môi trường xanh, sạch hơn”, ông Nhầm chia sẻ.

Từ những đàn trâu nhỏ lẻ, đến nay làng Cao Sơn đã hình thành vùng chăn nuôi trâu với hơn 80 hộ dân, tổng đàn trên 210 con. Với quá trình cơ giới hóa sản xuất, người dân không còn nuôi trâu để lấy sức kéo mà chuyển sang nuôi sinh sản để tăng thu nhập cho gia đình.

Nhận thấy nuôi trâu sinh sản mang lại gia trị cao, chính quyền địa phương xã Tơ Tung đã đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn người dân làm chuồng trại, phòng chống dịch bệnh. Nhờ vậy, hầu hết các hộ đã có chuồng nuôi kiên cố, khoảng 80% hộ xử lý chất thải đúng quy trình. Từ đầu năm đến nay, đàn trâu phát triển ổn định, chưa xảy ra dịch bệnh, giúp người dân yên tâm gắn bó lâu dài.

Bà Lãnh Thị Hòa, Trưởng thôn Cao Sơn cho biết, nghề nuôi trâu đã gắn bó với người dân làng Cao Sơn suốt hơn 4 thập kỷ. Trước đây, bà con chủ yếu nuôi trâu để lấy sức cày kéo phục vụ sản xuất nông nghiệp. Hiện nay, khi sản xuất đã cơ giới hóa, người dân chuyển sang nuôi trâu sinh sản nhằm tăng thêm thu nhập cho gia đình.

“Những năm gần đây bà con chú trọng đầu tư chuồng trại kiên cố, thực hiện vệ sinh môi trường, tiêm vaccine đầy đủ để phòng dịch bệnh, qua đó nâng cao hiệu quả và phát triển đàn trâu bền vững”, bà Hòa chia sẻ.

Để nghề nuôi trâu phát triển bền vững, thời gian tới, chính quyền xã Tơ Tung tiếp tục hỗ trợ người dân liên kết tiêu thụ sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ. Khi đầu ra được đảm bảo, nghề nuôi trâu sinh sản giúp người dân nâng cao thu nhập, tạo hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Ông Nguyễn Anh Thơ, Phó Chủ tịch UBND xã Tơ Tung cho biết, đến hết năm 2026, xã phấn đấu nâng tổng đàn trâu lên khoảng 1.800 con. Cùng với đó, địa phương sẽ tiếp tục hỗ trợ người dân về kỹ thuật, cải tạo giống, hướng tới nâng tỷ lệ sinh sản của đàn trâu lên khoảng 70%.

“Với truyền thống chăn nuôi lâu đời cùng kinh nghiệm của bà con, chúng tôi tin tưởng đàn trâu trên địa bàn sẽ tiếp tục phát triển ổn định, góp phần tạo thu nhập bền vững, từng bước nâng cao đời sống người dân”, ông Thơ chia sẻ.