‘Cơn bĩ cực’ hàng không: Loạt hãng bay thua lỗ chục nghìn tỷ, sa thải nhân viên

Sau giai đoạn phục hồi mạnh năm 2025, bức tranh hàng không Việt Nam đang đổi màu nhanh chóng. Giá nhiên liệu leo thang, chi phí vốn tăng cao và áp lực cạnh tranh khiến hàng loạt hãng bay chứng kiến lợi nhuận lao dốc, thậm chí quay trở lại vòng xoáy thua lỗ.

Thua lỗ, sa thải ồ ạt nhân viên

Quý 2/2026, tình hình kinh doanh của các hãng hàng không Việt Nam lao dốc khiến ‘cơn bĩ cực’ thua lỗ vẫn ám ảnh ngành hàng không Việt.  

Hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines vừa công bố báo cáo tài chính quý 2/2026. Theo đó, trong kỳ, Vietnam Airlines ghi nhận doanh thu đạt 38.365 tỷ đồng, tăng 36,7% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp cùng giá vốn tăng cao khiến Vietnam Airlines lỗ sau thuế 606,2 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ doanh nghiệp vẫn lãi 2.922 tỷ đồng.

Nhờ kết quả kinh doanh quý 1/2026 tích cực, Vietnam Airlines vẫn có lãi trong 6 tháng đầu năm nay với 3.852 tỷ đồng, giảm 40,2% so với cùng kỳ. Tổng doanh thu trong 6 tháng đạt 75.186 tỷ đồng, tăng 28,4% so với cùng kỳ.

Tính đến 30/6/2026, Vietnam Airlines có tổng tài sản 79.485 tỷ đồng, trong đó nợ phải trả đạt 69.219 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp đạt 31.114 tỷ đồng. Vietnam Airlines vẫn còn lỗ lũy kế 23.147 tỷ đồng.

Theo thống kê từ Vietnam Airlines, tổng số nhân viên của hãng đạt 21.909 người, tính đến 30/6/2026. Như vậy, số nhân viên đã giảm đi 1.777 người so với thời điểm cuối năm 2025 (23.686 người).

Pacific Airlines - một doanh nghiệp thành viên của Vietnam Airlines trước đó năm 2025, Pacific Airlines đã lỗ thêm 565 tỷ đồng, đưa số lỗ lũy kế của hãng bay lên mức 10.675 tỷ đồng. Nợ phải trả quá hạn của Pacific Airlines gần 4.528 tỷ đồng. Theo ban kiểm soát, việc này có thể khiến hãng bị chủ tàu, chủ nợ khởi kiện và áp dụng các biện pháp thu hồi nợ, cũng như phát sinh rủi ro pháp lý, nghĩa vụ tài chính.

Khó khăn của Bamboo Airways tiếp tục chồng chất khi hãng cùng lúc đối mặt với áp lực thuế, bảo hiểm xã hội và dòng tiền. Doanh nghiệp đang nợ thuế hơn 440 tỷ đồng, nợ bảo hiểm gần 45 tỷ đồng đối với 663 lao động, trong khi nhiều nhân viên phản ánh tình trạng chậm lương kéo dài. Đội tàu khai thác hiện chỉ còn khoảng 3 chiếc sau khi hãng liên tục cắt giảm các đường bay.

Thuế tỉnh Gia Lai đã ban hành Thông báo số 49016/TB-GLA-KĐT về việc sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Lê Thái Sâm - chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp - nếu doanh nghiệp không hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế.

Vietjet Air là hãng hàng không Việt hiếm hoi kinh doanh vẫn có lợi nhuận trong quý 2/2026. Theo báo cáo hợp nhất của doanh nghiệp, doanh thu Vietjet Air đạt 30.498 tỷ đồng, tăng 70,5% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, giá vốn bán hàng tăng mạnh, cùng chi phí tài chính tăng mạnh dù doanh nghiệp đã cố gắng tiết giảm chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp song lợi nhuận sau thuế vẫn giảm một nửa xuống 349 tỷ đồng.

Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, Vietjet Air đạt doanh thu 51.535 tỷ đồng, tăng 43,8% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế ở Vietjet Air ở mức 1.347 tỷ đồng, tăng 4,2% so với cùng kỳ.

Tại ngày 30/6/2026, tổng tài sản doanh nghiệp đạt 149.092 tỷ đồng. Tuy nhiên, cơ cấu tài sản của Vietjet dựa trên nền tảng nợ vay khá lớn. Nợ vay ngắn hạn và dài hạn lên tới 69.000 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu đạt 26.397 tỷ đồng. Nợ vay lớn là gánh nặng và ăn mòn lợi nhuận của doanh nghiệp.

Tuy vậy, Vietjet vẫn đang có khoản lãi lũy kế 12.347 tỷ đồng tính đến giữa năm 2026. Đây là hãng hàng không hiếm hoi duy trì được lợi nhuận trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tăng mạnh năm 2026 khiến các hãng bay khác lao đao, rơi vào thua lỗ trở lại.

Làn sóng sa thải cũng không diễn ra ở Vietjet. Tính đến 30/6, Vietjet có 7.743 nhân viên, giảm 62 người so với đầu năm. Mức giảm nhân viên thấp hơn nhiều so với Vietnam Airlines.

Trong 6 tháng đầu năm Vietjet vận chuyển 13,4 triệu lượt khách trên 72.000 chuyến bay, trong đó quý 2 đạt 6,2 triệu lượt khách. Tổng hàng hóa vận chuyển đạt 41.000 tấn. Vietjet Air vẫn trong giai đoạn mở rộng các đường bay quốc tế và bay nội địa để củng cố thị phần và tăng trưởng doanh thu.

Trong nửa đầu năm, Vietnam Airlines đã thực hiện hơn 80.000 chuyến bay, vận chuyển trên 13 triệu lượt khách, tăng 4% so với cùng kỳ. Về hàng hóa, hãng chuyên chở hơn 180.000 tấn, tăng 10%.

Giải mã nguyên nhân 

Nguyên nhân khiến các hãng hàng không giảm lợi nhuận và giảm lãi trong quý 2 là do biến động địa chính trị, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông làm giá nhiên liệu bay duy trì ở mức cao trong kỳ. Giá nhiên liệu bay có thời điểm tăng lên 195,4 USD/thùng trong tháng 3 và 200,4 USD/thùng trong tháng 4, cao gần gấp đôi mức giả định ban đầu. Dù sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn, giá nhiên liệu đã giảm nhưng bình quân tháng 6 vẫn ở mức trên 125 USD/thùng.

Lãnh đạo Vietnam Airlines từng chia sẻ, giá nhiên liệu có lúc tăng đến 100%, thậm chí có những thời điểm mức giá tăng lên đến 3 lần, tác động rất lớn đến chi phí hoạt động, đẩy nhiều hãng hàng không trên thế giới đến bờ vực phá sản. Về nhân sự, Vietnam Airlines đang áp dụng chính sách nghỉ không lương và cắt giảm mạnh quỹ lương của ban lãnh đạo. Lương của chủ tịch giảm 50%, các phó tổng giám đốc giảm 40% và lãnh đạo cấp ban giảm 30%.

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu nguồn cung tàu bay và động cơ trên phạm vi toàn cầu khiến nhiều hãng phải kéo dài thời gian bảo dưỡng hoặc thuê tàu bay với chi phí cao hơn, tiếp tục làm gia tăng áp lực lên chi phí khai thác. Đồng USD duy trì ở mức cao khiến chi phí thuê tàu bay, bảo dưỡng và thanh toán các hợp đồng quốc tế tăng lên đáng kể, trong khi lãi suất vay chưa giảm nhiều làm gia tăng gánh nặng tài chính đối với những doanh nghiệp có đòn bẩy lớn.

Ở chiều ngược lại, khả năng tăng giá vé của các hãng lại khá hạn chế. Thị trường nội địa bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt khi các doanh nghiệp liên tục mở rộng mạng bay, tung chương trình khuyến mại để giữ và giành thị phần. Sự xuất hiện của các đối thủ mới cùng quá trình tái cơ cấu của một số hãng bay cũng khiến áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng, buộc nhiều doanh nghiệp phải chấp nhận biên lợi nhuận thấp để duy trì sản lượng hành khách.

Đối với các hãng hàng không truyền thống, bài toán còn khó hơn khi phải duy trì đội tàu bay lớn, mạng lưới khai thác rộng và bộ máy nhân sự đông, khiến chi phí cố định ở mức cao. Chỉ cần giá nhiên liệu tăng hoặc hệ số sử dụng ghế giảm nhẹ cũng có thể khiến lợi nhuận biến động mạnh. Trong khi đó, những hãng có nền tảng tài chính yếu hoặc đang trong quá trình tái cơ cấu tiếp tục chịu áp lực từ các khoản nợ quá hạn, chi phí lãi vay và nghĩa vụ tài chính tích tụ qua nhiều năm, làm suy giảm khả năng phục hồi dù nhu cầu đi lại của thị trường vẫn tăng trưởng.

Thị trường hàng không khốc liệt hơn

Ngoài những lý do khách quan về nhiên liệu bay tăng giá, chi phí vốn vay cao khiến các hãng hàng không lao đao, yếu tố cạnh tranh cũng là một nguyên nhân lớn. Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA) nhận định Việt Nam có thể trở thành thị trường phát triển nhanh thứ 5 thế giới, với quy mô đạt 150 triệu lượt khách vào năm 2035.

Tuy vậy, thị trường hàng không được dự báo sẽ ngày càng trở nên khốc liệt.

Đối với thị trường nội địa, hiện nay các hãng Vietnam Airlines, Vietjet Air, Bamboo Airways, Vietravel Airlines và Pacific Airlines chiếm lĩnh. Trong đó, Vietjet Air và Vietnam Airlines giữ thị phần top đầu.

Trong khi nhiều hãng phải thắt chặt chi phí, thị trường lại xuất hiện thêm các đối thủ mới khiến cuộc cạnh tranh càng trở nên gay gắt.

Một nhân tố “bùng nổ” gần đây là Sun PhuQuoc Airways - hãng hàng không có chuyến bay thương mại đầu tiên tháng 11/2025. Hãng bay thuộc Tập đoàn Sun Group có vốn điều lệ hơn 13.300 tỷ đồng liên tục mở các đường bay lớn trong nước và quốc tế, tuyển nhân viên rầm rộ và chiếm lĩnh thị phần hàng không. Theo một nguồn tin, thị phần của Sun Phu Quoc Airways đã được nâng lên 15%. 

Vietravel Airlines sau khi đổi chủ về với “Bầu Hiển” thuộc T&T Group hãng bay đã tăng vốn lên 2.250 tỷ đồng và được cấp lại Giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không, sẵn sàng tăng tốc trên đường đua.

Trong bối cảnh nhu cầu đi lại vẫn tăng nhưng biên lợi nhuận ngày càng bị thu hẹp, giai đoạn tới sẽ là cuộc sàng lọc mạnh của ngành hàng không. Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững, khả năng kiểm soát chi phí và mở rộng thị trường quốc tế sẽ có lợi thế lớn, trong khi các hãng có dòng tiền yếu sẽ tiếp tục đối mặt với áp lực tái cơ cấu và nguy cơ mất thị phần.