Cơ giới hóa mở đường cho nông nghiệp xanh và hiệu quả

Ngày 24/7, tại TP.HCM, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia tổ chức hội thảo “Đẩy mạnh cơ giới hóa nông nghiệp - Giải pháp nâng cao năng suất, giảm chi phí, thích ứng biến đổi khí hậu”. Sự kiện quy tụ đại diện cơ quan quản lý, địa phương, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân.

Phát biểu khai mạc, ông Lê Viết Bình, Phó Chánh Văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, nông nghiệp Việt Nam hiện đang chịu sức ép từ hạn hán, xâm nhập mặn, lũ lụt, thiếu lao động nông thôn và chi phí đầu vào gia tăng. Vì vậy, cơ giới hóa phải trở thành giải pháp trọng tâm để đổi mới phương thức sản xuất, nâng sức cạnh tranh và thích ứng biến đổi khí hậu.

Theo ông Bình, sản xuất lúa đã đạt mức cơ giới hóa cao ở khâu làm đất và thu hoạch; thiết bị bay không người lái, hệ thống tưới tiết kiệm và cảm biến môi trường ngày càng được ứng dụng. Tuy nhiên, cơ giới hóa vẫn thiếu đồng bộ ở gieo trồng chính xác, thu hoạch rau màu, cà phê, sấy, bảo quản và logistics. Đất đai phân tán, bờ thửa nhỏ, hạ tầng nội đồng hạn chế và dữ liệu chưa liên thông cũng làm giảm hiệu quả vận hành máy móc.

“Giai đoạn 2026 - 2035 cần chuyển từ cơ giới hóa từng khâu riêng lẻ sang cơ giới hóa thông minh theo chuỗi giá trị, trong đó máy móc là công cụ, dữ liệu là nền tảng, chuyển đổi số là động lực, hợp tác xã là hạt nhân tổ chức dịch vụ và nông nghiệp xanh, phát thải thấp là mục tiêu cuối cùng”, ông Bình nhấn mạnh.

Tại hội thảo, ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia nhấn mạnh hiệu quả cơ giới hóa không chỉ được đánh giá bằng số lượng máy móc đầu tư. Kết quả phải thể hiện qua mức giảm chi phí, lao động, tổn thất và phát thải, đồng thời nâng năng suất, thu nhập của nông dân, chất lượng nông sản và sức cạnh tranh của chuỗi giá trị.

Ông Thanh cho rằng, hệ thống khuyến nông cần làm cầu nối giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và viện, trường. Việc xây dựng mô hình, đào tạo vận hành thiết bị, quản trị dữ liệu và tổ chức dịch vụ sẽ giúp công nghệ được chuyển giao phù hợp với từng vùng. Cơ giới hóa thông minh phải gắn với đổi mới tổ chức sản xuất, phát triển hạ tầng dữ liệu và bảo đảm nông dân là chủ thể hưởng lợi.

Các đại biểu cũng đề xuất chuyển từ hỗ trợ từng hộ mua máy sang phát triển dịch vụ cơ giới hóa, lấy hợp tác xã làm hạt nhân, xây dựng trung tâm dịch vụ vùng, thúc đẩy hợp tác công - tư, tín dụng xanh và đào tạo kỹ thuật viên. Ngoài ra, hội thảo khuyến nghị mở rộng ứng dụng UAV, trí tuệ nhân tạo, IoT, robot và nền tảng quản trị số, cơ giới hóa xử lý phụ phẩm theo hướng kinh tế tuần hoàn. Các giải pháp được kỳ vọng giúp nâng năng suất, giảm chi phí và thúc đẩy nông nghiệp xanh, hiện đại, phát thải thấp.

Các đại biểu thống nhất rằng cơ giới hóa chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ từ sản xuất đến chế biến, gắn với chuyển đổi số và tổ chức lại dịch vụ nông nghiệp. Đây được xem là nền tảng để giảm chi phí, nâng cao thu nhập cho nông dân và đưa nông nghiệp Việt Nam tiến nhanh hơn trên con đường xanh, hiện đại, phát thải thấp.