Chuỗi cung ứng nông sản an toàn [Bài 2] ‘Điểm tựa’ từ thị trường

Khi “tick xanh” trở thành lợi thế

Nếu ở khâu sản xuất là câu chuyện “làm đúng chuẩn”, thì ở đầu ra, bài toán đặt ra là làm sao để người tiêu dùng có thể nhận diện và tin tưởng sản phẩm một cách rõ ràng. Trong bối cảnh nhiều kênh tiêu thụ cùng tồn tại, việc minh bạch thông tin dần trở thành yếu tố then chốt để định hình chuỗi cung ứng nông sản an toàn.

Tại TP.HCM, chương trình “tick xanh trách nhiệm” được triển khai như một công cụ nhận diện các sản phẩm đáp ứng tiêu chí minh bạch. Theo ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, khi tham gia chương trình, doanh nghiệp phải cam kết rõ về nguồn gốc, quy trình kiểm soát chất lượng và duy trì các tiêu chí này xuyên suốt quá trình kinh doanh.

Đến nay, chương trình đã thu hút 12 hệ thống phân phối tham gia, với 5.497 sản phẩm đăng ký, trong đó 4.837 sản phẩm được phê duyệt. Có 520 nhà cung cấp tham gia và 406 đơn vị được xác nhận đạt yêu cầu. Song song đó, hoạt động kiểm soát cũng được tăng cường khi có 1.302 sản phẩm có kết quả kiểm nghiệm từ phía nhà cung cấp và 263 sản phẩm được hệ thống phân phối thực hiện hậu kiểm.

Ông Nguyễn Thanh Quang - Đại diện HTX Nông nghiệp Tổng hợp (Đồng Tháp) cho biết, sản lượng rau tiêu thụ qua hệ thống Bách Hóa Xanh đã tăng rõ rệt sau khi tham gia chương trình “tick xanh trách nhiệm”, từ khoảng 5 tấn lên 9 tấn mỗi tháng. Theo ông, trước đây hợp tác xã chủ yếu sản xuất theo kinh nghiệm, nhưng khi tham gia chương trình đã được nhà phân phối hỗ trợ hoàn thiện quy trình, cải tiến bao bì, mẫu mã và ưu tiên vị trí trưng bày. Nhờ đó, sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng tốt hơn và đầu ra cũng ổn định hơn.

Ở góc độ nhà phân phối, bà Võ Thị Bích Thủy - Quyền quản lý cấp cao ngành hàng của Saigon Co.op cho biết, có khoảng 99 nhà cung cấp tham gia với hơn 2.000 sản phẩm đăng ký tại hệ thống. Đáng chú ý, doanh số nhóm hàng “tick xanh” liên tục tăng, cho thấy người tiêu dùng bắt đầu quan tâm rõ hơn đến các sản phẩm minh bạch.

Theo bà Thủy, “tick xanh” không phải là rào cản mà là cơ hội để nhà cung cấp nâng cao uy tín và mở rộng thị trường, đặc biệt khi nhiều hệ thống bán lẻ cùng tham gia. Giá trị của chương trình không nằm ở việc tạo ra tiêu chuẩn mới, mà ở việc xác nhận và truyền thông những gì doanh nghiệp đã làm đúng.

Hướng tới chuẩn chung

Theo ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, giai đoạn đầu triển khai chương trình “tick xanh” còn chậm và chưa đồng đều giữa các hệ thống phân phối. Tuy nhiên, khi số lượng doanh nghiệp tham gia tăng lên, vai trò kết nối thị trường của “tick xanh” bắt đầu rõ nét hơn.

“Có đơn vị phát triển rất nhanh, nhưng cũng có nơi còn hạn chế. Thành phố đang nghiên cứu cơ chế để chương trình lan tỏa đồng đều hơn, hướng tới một nền tảng chung cho toàn thị trường”, ông Phương cho biết.

Một trong những định hướng đang được nghiên cứu là xây dựng bộ tiêu chí “tick xanh 5 sao”, tương tự mô hình OCOP. Theo đó, các sản phẩm đạt mức cao nhất sẽ được ưu tiên tham gia toàn bộ hệ thống phân phối mà không cần thêm các yêu cầu riêng lẻ từ từng nhà bán lẻ.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ giảm tình trạng “mỗi nơi một chuẩn”, vốn đang là rào cản khiến doanh nghiệp khó mở rộng thị trường. Khi có một bộ tiêu chí chung được thừa nhận rộng rãi, sản phẩm chỉ cần đáp ứng một lần nhưng có thể lưu thông trên nhiều kênh khác nhau.

Ông Đào Hà Trung - Chủ tịch Hội Công nghệ cao TP.HCM cho rằng giá trị cốt lõi của chương trình nằm ở cơ chế xác nhận đa chiều. Khi nhiều hệ thống phân phối cùng tham gia đánh giá, việc kiểm soát không còn mang tính đơn lẻ mà dần hình thành một “chuẩn chung” cho thị trường.

“Khi một sản phẩm được nhiều hệ thống cùng xác nhận, đó không chỉ là bảo chứng chất lượng mà còn giống như một tấm hộ chiếu giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường”, ông Trung nhận định.

Cùng với đó, việc mở rộng chuỗi nông sản an toàn còn đang được thúc đẩy thông qua các hoạt động kết nối cộng đồng. Các chương trình như “Đồng hành cùng nông sản sạch” được TP.HCM phát động nhằm đưa các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, sản phẩm đạt chuẩn an toàn đến gần hơn với người tiêu dùng đô thị.

Thông qua các phiên chợ nông dân và hoạt động cộng đồng tại địa phương, các đơn vị tham gia cam kết đồng hành cùng chính quyền trong việc đưa nông sản sạch từ vùng sản xuất đến trực tiếp người dân. Đây không chỉ là kênh tiêu thụ bổ trợ, mà còn góp phần hình thành thói quen tiêu dùng xanh, từng bước mở rộng đầu ra cho các sản phẩm đã được chuẩn hóa.

Không chỉ dừng lại ở chương trình “tick xanh”, định hướng phát triển chuỗi nông sản an toàn của TP.HCM trong giai đoạn tới cũng cho thấy cách tiếp cận dài hạn hơn. Thành phố đang xây dựng kế hoạch phát triển chuỗi cung ứng nông sản an toàn giai đoạn 2026 - 2030 theo hướng đồng bộ từ sản xuất đến tiêu thụ, trong đó nhấn mạnh ba trụ cột: Chuẩn hóa vùng nguyên liệu, tăng cường liên kết với hệ thống phân phối và phát triển các công cụ thị trường để minh bạch thông tin.

Theo định hướng này, sản xuất nông nghiệp sẽ được tổ chức lại theo vùng, gắn với tiêu chuẩn và truy xuất nguồn gốc ngay từ đầu. Ở khâu tiêu thụ, thành phố khuyến khích mở rộng mạng lưới phân phối hiện đại, đồng thời xây dựng các cơ chế kết nối trực tiếp giữa nhà sản xuất và hệ thống bán lẻ, giảm khâu trung gian.