Chuẩn bị nền tảng tham gia thị trường các-bon

Ngày 17/4, tại Hà Nội diễn ra Diễn đàn “Hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực doanh nghiệp tham gia thị trường các-bon”. Sự kiện do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chủ trì tổ chức với sự đồng hành và hỗ trợ kỹ thuật từ các đối tác quốc tế, Bộ Ngoại Giao và Thương mại Australia (DFAT) và Chương trình Aus4Growth.

Theo ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI,  thị trường các-bon không chỉ là nơi chúng ta đóng phí cho khí thải, mà là nơi tôn vinh những doanh nghiệp tiên phong trong công nghệ sạch. Một tín chỉ các-bon được tạo ra là kết quả của sự đổi mới sáng tạo, là minh chứng cho hiệu quả quản trị và là tài sản có giá trị kinh tế.

“Tham gia thị trường các-bon giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận hành thông qua tiết kiệm năng lượng, nâng cao giá trị thương hiệu và uy tín trên thị trường quốc tế, tiếp cận nguồn tài chính xanh từ các tổ chức quốc tế”, ông Hoàng Quang Phòng nói.

Tại diễn đàn, các phiên thảo luận đã cập nhật các quy định mới; đi sâu vào các vấn đề thực tiễn như phương pháp đo lường phát thải, lựa chọn giải pháp giảm phát thải, cũng như khả năng tham gia các cơ chế tín chỉ carbon trong nước và quốc tế.

Ông Phạm Nam Hưng - Đại diện Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Việt Nam đã chuẩn bị nền tảng để vận hành thị trường các-bon gắn với mục tiêu giảm phát thải. Chính phủ đã ban hành các nghị định như Nghị định 119/2025/NĐ-CP, Nghị định 29/2026/NĐ-CP và Nghị định 112/2026/NĐ-CP nhằm xây dựng hành lang pháp lý cho thị trường.

Hiện nay, thị trường được xây dựng trên 3 trụ cột gồm hạn ngạch phát thải, tín chỉ các-bon trong nước và cơ chế trao đổi quốc tế. Giai đoạn 2026 - 2028 là giai đoạn thí điểm nhằm giúp doanh nghiệp làm quen với cơ chế thị trường và để cơ quan quản lý hoàn thiện hệ thống. Sau giai đoạn này, Chính phủ sẽ đánh giá để quyết định vận hành chính thức và khả năng kết nối quốc tế.

Ông Đỗ Thanh Lâm, Đại diện Vụ Pháp chế - Bộ Tài chính cho biết, việc vận hành sàn giao dịch các-bon phải đảm bảo minh bạch, công bằng và kiểm soát rủi ro. Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội sẽ cung cấp dịch vụ giao dịch, trong khi Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam đảm nhận lưu ký và thanh toán.

Có 3 nhóm tín chỉ được phép giao dịch gồm tín chỉ trong nước, tín chỉ theo cơ chế quốc tế và tín chỉ theo cơ chế của Thỏa thuận Paris. Trong giai đoạn thí điểm đến hết năm 2028, các dịch vụ hạ tầng sẽ không thu phí để hỗ trợ các chủ thể tham gia. Các doanh nghiệp được khuyến nghị chủ động chuẩn bị về pháp lý, quản trị và hạ tầng kỹ thuật, đồng thời xây dựng chiến lược giao dịch phù hợp.

Bà Cecilia Brennan, Tham tán Kinh tế, Đại sứ quán Australia, Đại diện Bộ Thương mại và Ngoại giao Australia cho rằng, Việt Nam đã đạt tiến triển trong xây dựng nền tảng pháp lý cho thị trường các-bon và đang chuyển sang giai đoạn triển khai.

 “Australia đã hỗ trợ Việt Nam thông qua nhiều chương trình, trong đó có đầu tư gần 10 triệu AUD qua nền tảng hợp tác doanh nghiệp và các dự án liên quan đến sản xuất lúa phát thải thấp. Ngoài ra, các chương trình hợp tác tài chính khí hậu, đổi mới sáng tạo và hỗ trợ doanh nghiệp cũng được triển khai nhằm phát triển hệ sinh thái thị trường các-bon”, bà Cecilia Brennan cho hay.