Trước nguy cơ mưa lớn kéo dài, gây ngập lụt, úng cho sản xuất nông nghiệp và ảnh hưởng đến an toàn công trình thủy lợi, ngày 4/8, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đã ban hành Công điện 12/CĐ-TL-ATĐ gửi tới Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố; các ban quản lý dự án đang thực hiện xây dựng mới, sửa chữa, nâng cấp công trình thủy lợi; đơn vị quản lý, khai thác công trình thủy lợi; đơn vị cấp nước sạch nông thôn cùng các doanh nghiệp quản lý hồ chứa lớn trong khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ yêu cầu khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó.
Nguy cơ mưa lớn kéo dài, gây sạt lở đất nghiêm trọng tại Lai Châu hồi giữa tháng 7/2026. Ảnh: NN-MT.
Theo bản tin lúc 9h ngày 4/8/2026 của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ chiều 4/8 đến đêm 5/8, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa vừa, mưa to và dông, lượng mưa phổ biến từ 70-140 mm, cục bộ có nơi trên 200 mm. Ngày và đêm 6/8, mưa lớn tiếp tục diễn ra với lượng mưa phổ biến từ 30-60 mm, một số nơi có thể vượt 100 mm.
Tổng lượng mưa trong cả đợt, từ chiều 4/8 đến đêm 6/8, được dự báo phổ biến từ 100-200 mm, cục bộ có nơi trên 300 mm. Đáng lưu ý, cơ quan khí tượng cảnh báo khả năng xuất hiện mưa cường độ lớn, trên 100 mm trong vòng ba giờ, làm gia tăng nguy cơ ngập úng, lũ cục bộ và sự cố công trình.
Rà soát công trình, chủ động tiêu úng
Để hạn chế thấp nhất thiệt hại, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi yêu cầu các đơn vị tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa, lũ và các bản tin dự báo khí tượng thủy văn. Trên cơ sở đó, từng địa phương phải rà soát, xác định rõ những công trình thủy lợi trọng điểm, công trình cấp nước sạch nông thôn có nguy cơ xảy ra sự cố để xây dựng phương án ứng phó phù hợp.
Các hồ chứa đang thi công cần được đặc biệt quan tâm. Đối với công trình dưới sâu, công trình ngầm, công trình dẫn dòng hoặc khu vực tập trung nhiều máy móc, thiết bị thi công, đơn vị quản lý phải chuẩn bị đầy đủ phương án bảo đảm an toàn cho người và tài sản.
Riêng những hồ chứa xung yếu, chưa đáp ứng yêu cầu an toàn, cơ quan quản lý cần xem xét hạn chế tích nước hoặc không tích nước. Các hạng mục bị hư hỏng, phát sinh trong những đợt mưa, lũ trước phải được kiểm tra, sửa chữa và khắc phục kịp thời, không để khiếm khuyết cục bộ ảnh hưởng đến an toàn của toàn bộ hệ thống.
Cùng với bảo vệ công trình, các địa phương phải chủ động khoanh vùng diện tích cây trồng có nguy cơ bị ngập lụt, úng; đánh giá khả năng tiêu thoát nước của từng hệ thống thủy lợi để lựa chọn phương án ứng phó sát với tình hình thực tế.
Cần đảm bảo an toàn công trình thủy lợi do ảnh hưởng của mưa lớn ở các tỉnh, thành phố khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Ảnh: NN-MT.
Việc bơm tiêu nước đệm trong hệ thống cần được thực hiện phù hợp với thông tin dự báo, tạo dung tích đón nước và giảm áp lực khi mưa lớn xảy ra. Trường hợp xuất hiện ngập lụt, úng, các công trình thủy lợi phải được vận hành với năng lực cao nhất để tiêu nước, trong đó ưu tiên khu dân cư, khu công nghiệp và diện tích cây trồng có giá trị kinh tế cao.
Công điện cũng yêu cầu các cơ quan, đơn vị thực hiện nghiêm chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia về ứng phó với mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá; đồng thời triển khai đầy đủ Chỉ thị của Bộ trưởng Bộ NN-MT về tăng cường bảo đảm an toàn công trình đê điều, thủy lợi trong mùa mưa, lũ năm 2026.
Vận hành hồ chứa an toàn, bảo đảm nước sinh hoạt
Đối với các hồ chứa có cửa van xả lũ, đơn vị quản lý phải căn cứ dự báo mưa để xây dựng kịch bản vận hành, chủ động hạ thấp mực nước khi cần thiết nhằm tạo dung tích đón lũ. Quá trình vận hành phải bảo đảm an toàn công trình, đồng thời không xả lũ bất thường, gây nguy hiểm cho người dân và các hoạt động kinh tế ở khu vực hạ du.
Trước khi hồ xả lũ hoặc khi phát hiện nguy cơ xảy ra sự cố, việc cảnh báo sớm cho chính quyền và người dân vùng hạ du phải được thực hiện nghiêm túc, kịp thời. Thông tin cảnh báo cần rõ ràng, dễ tiếp cận, tạo đủ thời gian để người dân chủ động di chuyển người, phương tiện và tài sản đến nơi an toàn.
Trong khi đó, những hồ chứa có dung tích trữ thấp cần được rà soát, cập nhật kế hoạch tích nước. Việc tích nước phải được thực hiện từng bước, phù hợp với diễn biến mưa và khả năng bảo đảm an toàn của công trình, nhất là đối với hồ chứa đang thi công hoặc mới hoàn thành bàn giao.
Mưa lớn cũng có thể gây hư hỏng công trình cấp nước, làm gián đoạn nguồn nước sinh hoạt tại khu vực nông thôn. Vì vậy, các đơn vị cấp nước phải chủ động kiểm tra công trình, chuẩn bị phương án duy trì cấp nước và kịp thời xử lý sự cố.
Các hộ gia đình tại khu vực có nguy cơ bị cô lập hoặc ngập sâu cần chủ động dự trữ lượng nước sạch cần thiết phục vụ sinh hoạt. Ảnh: Thanh Tiến/NN-MT.
Người dân cần được hướng dẫn các biện pháp thu, trữ và xử lý nước đơn giản trong trường hợp nguồn nước sạch bị gián đoạn; đồng thời sử dụng nước tiết kiệm, an toàn và hiệu quả. Các hộ gia đình tại khu vực có nguy cơ bị cô lập hoặc ngập sâu cần chủ động dự trữ lượng nước sạch cần thiết phục vụ sinh hoạt.
Để bảo đảm xử lý kịp thời mọi tình huống, các đơn vị được yêu cầu tổ chức trực ban 24/24 giờ trong thời gian có mưa, lũ; bố trí lực lượng thường trực tại những công trình có nguy cơ xảy ra sự cố. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, phải xử lý ngay từ giờ đầu và triển khai phương án ứng phó theo phương châm “bốn tại chỗ”.
Tình hình an toàn công trình thủy lợi, công trình nước sạch nông thôn, vận hành tiêu úng, thiếu nước sinh hoạt và các sự cố phát sinh phải được cập nhật, báo cáo thường xuyên về bộ phận trực ban của Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi.
"Việc triển khai đồng bộ các biện pháp từ theo dõi dự báo, kiểm tra công trình, vận hành hồ chứa đến tiêu úng và bảo đảm nước sinh hoạt sẽ góp phần giảm thiểu thiệt hại do mưa lớn, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của người dân và duy trì ổn định sản xuất tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ", Công điện nêu rõ.
