Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 chiều 4/5, một trong những nội dung được báo chí đặc biệt quan tâm là tiến độ và hiệu quả của việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh theo chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ.
Trả lời câu hỏi của phóng viên về việc triển khai Nghị quyết 18 của Trung ương, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết: ngay tại phiên họp Chính phủ ngày 3/4/2026, Thủ tướng đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương triển khai với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, đặt ra những mục tiêu rất cụ thể.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh phát biểu tại buổi họp báo. Ảnh: Khương Trung.
Theo đó, cấp bộ chỉ giữ lại không quá 30 thủ tục hành chính, phần còn lại phân cấp cho địa phương; đồng thời cắt giảm 50% thời gian thực hiện và 50% chi phí tuân thủ so với năm 2024. Cùng với đó là mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện, tiến tới loại bỏ hoàn toàn các điều kiện kinh doanh không cần thiết. Tất cả phải cơ bản hoàn thành trong tháng 4/2026.
“Đây là nhiệm vụ rất nặng trong thời gian rất ngắn, nhưng các bộ, ngành đã triển khai với tinh thần rất khẩn trương”, ông Tịnh nói.
Đạt và vượt nhiều chỉ tiêu quan trọng
Theo tổng hợp của Bộ Tư pháp đến ngày 26/4, các bộ, ngành đã đề xuất phương án cơ bản đạt mục tiêu theo chỉ đạo của Thủ tướng, đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết 18. Những giải pháp này được đánh giá là có tính căn cơ, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.
Về mặt thể chế, Chính phủ đã áp dụng nhiều cơ chế linh hoạt để đẩy nhanh tiến độ. Với các nội dung cần điều chỉnh nghị định, Chính phủ sử dụng thủ tục rút gọn theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Với các nội dung liên quan đến luật, áp dụng cơ chế đặc biệt theo Nghị quyết 206 của Quốc hội.
Đến ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 nghị quyết liên quan đến cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đồng thời, Bộ Tư pháp đã thẩm định 3 nghị quyết quy phạm do các bộ chủ trì soạn thảo, dự kiến trình Chính phủ xem xét thông qua vào ngày 5/5.
“Có thể nói đây là một ‘chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc’ trong xây dựng phương án và ban hành văn bản quy phạm pháp luật”, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh.
Các con số cụ thể cho thấy quy mô cải cách rất lớn: Ở cấp trung ương, chỉ còn 1.570 thủ tục hành chính, chiếm 32,1%, vượt chỉ tiêu đề ra. Trong 198 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đã đề xuất cắt giảm 60 ngành nghề, đạt 30,3%; cắt giảm 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết; bãi bỏ 680 thủ tục hành chính; đơn giản hóa 521 thủ tục; tổng thời gian giải quyết thủ tục hành chính được cắt giảm 51.419/97.020 ngày, tương đương 52,9%, vượt mục tiêu; ước tính chi phí tuân thủ thủ tục hành chính giảm hơn 23.000 tỷ đồng mỗi năm.
Đáng chú ý, các đề xuất theo Nghị quyết 206 dự kiến điều chỉnh gần 50 đạo luật, tiếp tục cắt giảm gần 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ thêm 158 thủ tục hành chính.
Chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”
Một vấn đề được đặt ra là liệu việc cắt giảm có thực chất hay không, và có nguy cơ phát sinh thêm các thủ tục mới hay không.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh, Chính phủ đã chỉ đạo rất rõ: cải cách lần này phải gắn với chuyển đổi tư duy quản lý, từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”.
Theo đó, thay vì yêu cầu doanh nghiệp phải xin phép trước, cơ quan quản lý sẽ xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn rõ ràng. Khi đáp ứng đủ điều kiện, doanh nghiệp được tự quyết định đầu tư, kinh doanh và chỉ cần thông báo cho cơ quan nhà nước.
Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý sẽ thực hiện hậu kiểm.
“Việc cắt giảm không chỉ là con số, mà phải có giải pháp thay thế để bảo đảm quản lý hiệu quả”, ông Tịnh nhấn mạnh.
Ví dụ, trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, doanh nghiệp có thể tự kê khai thông tin trên cổng điện tử của bộ hoặc địa phương để bắt đầu hoạt động. Cơ quan quản lý sẽ giám sát và kiểm tra sau.
Tuy nhiên, đi cùng với sự thông thoáng là yêu cầu tăng cường trách nhiệm. Doanh nghiệp phải trung thực, tuân thủ pháp luật. Nếu vi phạm, sẽ bị xử phạt nghiêm khắc, thậm chí thu hồi chứng chỉ và cấm kinh doanh vĩnh viễn trong lĩnh vực đó.
Song song đó, Nhà nước cũng phải đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống thông tin kiểm soát thủ tục hành chính để bảo đảm quản lý hiệu quả.
Với cách tiếp cận này, đại diện Bộ Tư pháp khẳng định tình trạng “mọc thêm” thủ tục, điều kiện kinh doanh sẽ không tái diễn.
Tiếp tục rà soát những lĩnh vực “nóng”
Bổ sung thêm về nội trên, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong cho biết thêm: từ các kênh góp ý, trong đó có Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV), Thủ tướng đã có chỉ đạo bổ sung ngày 2/5, yêu cầu tiếp tục rà soát sâu ở 4 lĩnh vực.
Cụ thể gồm: đánh giá tác động môi trường; cấp phép xây dựng; thành lập và hoạt động khu, cụm công nghiệp; và phòng cháy chữa cháy.
Bốn bộ liên quan được yêu cầu hoàn thiện phương án trước ngày 10/5, Bộ Tư pháp tổng hợp, báo cáo Thủ tướng vào ngày 12/5.
Động thái này cho thấy quá trình cải cách không dừng lại ở các con số đạt được ban đầu, mà tiếp tục đi vào các “điểm nghẽn” lớn, nơi doanh nghiệp còn gặp nhiều vướng mắc.
Chỉ trong chưa đầy một tháng, một khối lượng lớn công việc đã được hoàn thành với tốc độ hiếm có. Lãnh đạo Bộ, ngành nhấn mạnh, điều quan trọng hơn là cách làm mới: minh bạch hơn, phân cấp mạnh hơn và đặt niềm tin nhiều hơn vào người dân, doanh nghiệp, đi kèm với cơ chế giám sát chặt chẽ.
