Chất lượng, an toàn thực phẩm là nền tảng uy tín của thủy sản Việt Nam

Tự hào là một trong những quốc gia sản xuất, xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới

Tại Tọa đàm "Chia sẻ thông tin kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam - Brazil trong 6 tháng đầu năm 2026” do Đại sứ quán Việt Nam tại Brazil tổ chức tối 9/7 (giờ địa phương), bà Tô Thị Tường Lan, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) nhận định, Việt Nam và Brazil có nhiều điểm tương đồng và thế mạnh bổ trợ cho nhau, dù nằm ở hai phía đối diện của địa cầu.

Cả hai đều được thiên nhiên ưu đãi với nguồn tài nguyên phong phú, sở hữu nền nông nghiệp và ngành nuôi trồng thủy sản phát triển mạnh, đồng thời cùng chia sẻ nhận thức sâu sắc về vai trò của an ninh lương thực, phát triển bền vững và hợp tác quốc tế.

Cũng theo bà Lan, ngành thủy sản Việt Nam đã được xây dựng thông qua hơn 4 thập kỷ phát triển và đổi mới không ngừng. Hiện nay, Việt Nam tự hào là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới, với kim ngạch xuất khẩu thủy sản hằng năm dao động 9-11 tỷ USD.

Các sản phẩm thủy sản của Việt Nam được xuất khẩu tới gần 170 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm nhiều thị trường khắt khe nhất thế giới như: Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Nhật Bản, Australia, Vương quốc Anh, Hàn Quốc và Trung Quốc.

“Trong số nhiều loài thủy sản nuôi của Việt Nam, tôm và cá tra đã trở thành những câu chuyện thành công được thế giới ghi nhận. Hiện nay, cá rô phi đang nổi lên như một loài thủy sản đầy triển vọng, mang lại những cơ hội lớn cho tăng trưởng trong tương lai”, bà Tô Thị Tường Lan, Phó Tổng Thư ký VASEP cho biết. 

Việc thủy sản Việt Nam được đón nhận tại những thị trường khắt khe này không chỉ phản ánh năng lực sản xuất, mà còn cho thấy niềm tin của người tiêu dùng, nhà bán lẻ và nhà nhập khẩu quốc tế. Niềm tin đó được xây dựng thông qua quá trình đầu tư bền bỉ vào chất lượng, an toàn thực phẩm, sản xuất có trách nhiệm và các mối quan hệ đối tác lâu dài.

Hiện nay, Việt Nam đã xây dựng được một trong những chuỗi giá trị thủy sản tích hợp hàng đầu thế giới, từ phát triển đàn giống bố mẹ, quản lý trại giống, nuôi trồng, thu hoạch, chế biến, logistics đến khâu cuối cùng là đưa sản phẩm tới người tiêu dùng toàn cầu. Mọi công đoạn đều được kết nối chặt chẽ và quản lý cẩn trọng nhằm bảo đảm chất lượng, sự ổn định và độ tin cậy.

Đằng sau thành công này là hơn 860 cơ sở chế biến thủy sản được cấp phép xuất khẩu, được trang bị công nghệ hiện đại, có khả năng sản xuất đa dạng các sản phẩm thủy sản, từ sản phẩm tươi sống, đông lạnh đến các sản phẩm giá trị gia tăng cao, chế biến sẵn và ăn liền.

Các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam liên tục đầu tư vào tự động hóa, đổi mới sáng tạo và các chứng nhận quốc tế nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng thay đổi của người tiêu dùng toàn cầu.

Theo Phó Tổng Thư ký VASEP: “Thủy sản không đơn thuần chỉ là một ngành xuất khẩu. Đây là ngành tạo sinh kế cho hơn 4 triệu người dân Việt Nam, đóng góp vào phát triển nông thôn, tạo cơ hội việc làm và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững tại nhiều cộng đồng ven biển và vùng nội địa”.

Nuôi trồng thủy sản - động lực thúc đẩy tăng trưởng bền vững

Đề cập vai trò của nuôi trồng thủy sản, bà Lan đánh giá đây đang là động lực tăng trưởng chủ yếu của ngành thủy sản Việt Nam. Năm 2025, Việt Nam sản xuất gần 9,8 triệu tấn thủy sản. Hơn 60% sản lượng này đến từ nuôi trồng thủy sản và tỷ trọng này tiếp tục tăng qua từng năm. Điều này phản ánh chiến lược dài hạn của Việt Nam trong việc chuyển dịch từ số lượng sang chất lượng, từ sản xuất mở rộng sang nuôi trồng thủy sản bền vững.

Thay vì chỉ phụ thuộc vào nguồn tài nguyên tự nhiên, Việt Nam đã đầu tư mạnh mẽ vào các hệ thống nuôi hiện đại, cải thiện công nghệ giống, quản lý khoa học và sản xuất có trách nhiệm với môi trường.

Người nuôi và doanh nghiệp đã phối hợp chặt chẽ với các nhà khoa học, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước nhằm liên tục cải thiện quy trình nuôi và chất lượng sản phẩm. Nhờ đó, nuôi trồng thủy sản Việt Nam ngày càng trở nên hiệu quả, bền vững và có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Cá tra - một câu chuyện thành công của Việt Nam trên toàn cầu

Giới thiệu về cá tra, bà Lan cho hay, loài cá này đã trở thành một trong những câu chuyện thành công tiêu biểu của nuôi trồng thủy sản Việt Nam.

Hiện nay, cá tra Việt Nam đã được xuất khẩu tới hơn 100 thị trường trên toàn cầu. Người tiêu dùng đánh giá cao cá tra Việt Nam nhờ phần thịt trắng sạch, hương vị nhẹ, tính linh hoạt trong chế biến và giá trị dinh dưỡng. Sản phẩm này phù hợp với nhiều ứng dụng ẩm thực khác nhau, từ các bữa ăn gia đình đến nhà hàng và lĩnh vực dịch vụ thực phẩm.

Điều quan trọng không kém là cá tra mang lại nguồn cung ổn định quanh năm, chất lượng đồng đều và giá trị vượt trội cho người tiêu dùng.

Việt Nam đã xây dựng một chuỗi giá trị cá tra hoàn chỉnh, từ chọn lọc giống, trại giống đến nuôi thương phẩm, chế biến và xuất khẩu.

Hiện, cá tra Việt Nam không chỉ đại diện cho một sản phẩm xuất khẩu quan trọng mà còn là một minh chứng về cách thức nuôi trồng thủy sản có trách nhiệm có thể hỗ trợ an ninh lương thực và thương mại quốc tế bền vững.

Cá rô phi - một chương mới của Việt Nam

Đối với cá rô phi, đại diện VASEP nhận định đây là ngành hàng còn khá mới nhưng đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng tích cực. Sản lượng đã tăng đáng kể trong năm 2025, phản ánh cả sự gia tăng đầu tư trong nước cũng như nhu cầu ngày càng lớn từ thị trường quốc tế.

Việt Nam có điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển nuôi cá rô phi. Các vùng nuôi cá rô phi nước ngọt của Việt Nam nằm tại những khu vực có nguồn nước ngọt dồi dào, cho phép thay nước thường xuyên và áp dụng các phương pháp quản lý môi trường tốt. Những điều kiện này góp phần tạo ra những con cá khỏe mạnh, kết cấu thịt chắc và chất lượng sản phẩm ổn định.

Đồng thời, Việt Nam cũng đang phát triển nuôi cá rô phi biển tại các khu vực ven biển. Cá rô phi biển đại diện cho phân khúc cao cấp hơn với phần thịt săn chắc hơn, hương vị sạch hơn và chất lượng cảm quan tuyệt vời, khiến sản phẩm này đặc biệt hấp dẫn đối với các thị trường có giá trị cao.

“Chúng tôi tin rằng, cá rô phi có tiềm năng trở thành một sản phẩm nuôi trồng thủy sản Việt Nam khác được quốc tế công nhận, tiếp nối con đường thành công của cá tra và tôm. Tuy nhiên, đối với Việt Nam, việc mở rộng sản xuất cá rô phi không đơn thuần là tăng sản lượng xuất khẩu. Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng một ngành hàng bền vững dựa trên chất lượng, nuôi trồng có trách nhiệm và quan hệ đối tác lâu dài với các thị trường quốc tế”, bà Lan khẳng định

Chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc là nền tảng tạo uy tín

Đề cập nền tảng tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng quốc tế, bà Lan đặc biệt lưu 3 yếu tố: Chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

“Nếu có một thông điệp mà tôi mong muốn tất cả quý vị ghi nhớ ngày hôm nay, thì đó là: Chất lượng và an toàn thực phẩm không đơn thuần là những yêu cầu pháp lý đối với ngành thủy sản Việt Nam. Đó là nền tảng tạo nên uy tín của chúng tôi và là trụ cột cho sự phát triển lâu dài”, bà Lan nói.

Mỗi sản phẩm thủy sản xuất khẩu từ Việt Nam đều trải qua một quy trình quản lý toàn diện, bắt đầu từ rất lâu trước khi thu hoạch. Quá trình đó bắt đầu từ việc chọn lọc đàn giống bố mẹ, quản lý trại giống và áp dụng các phương pháp nuôi có trách nhiệm.

Trong suốt chu kỳ sản xuất, các trang trại phải tuân thủ những yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt về quản lý môi trường, sức khỏe vật nuôi, kiểm soát thức ăn và nuôi trồng có trách nhiệm.

Khi thủy sản được thu hoạch, quy trình tiếp tục tại các cơ sở chế biến được chứng nhận, nơi mọi công đoạn - từ tiếp nhận nguyên liệu, chế biến, đóng gói, bảo quản đến xuất khẩu, đều được quản lý theo các hệ thống an toàn thực phẩm được quốc tế công nhận.

Hiện, các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam hoạt động theo các tiêu chuẩn được chấp nhận trên toàn cầu như: HACCP, ISO, BRCGS, ASC, GlobalG.A.P., BAP, MSC và nhiều chương trình chứng nhận riêng theo yêu cầu của khách hàng.

“Những tiêu chuẩn này không chỉ là các chứng nhận được trưng bày trên tường nhà máy. Chúng đại diện cho cam kết của chúng tôi trong việc liên tục cung cấp các sản phẩm an toàn, chất lượng cao tới người tiêu dùng trên toàn thế giới”, bà Lan nói thêm.

Một trụ cột thiết yếu khác của ngành ngành thủy sản Việt Nam là truy xuất nguồn gốc. Mỗi lô hàng xuất khẩu đều có thể được truy xuất ngược trong toàn bộ chuỗi cung ứng, từ cơ sở chế biến đến vùng nuôi và hồ sơ sản xuất.

Sự minh bạch này mang lại niềm tin lớn hơn cho các nhà nhập khẩu, nhà bán lẻ và người tiêu dùng đối với thủy sản Việt Nam.

Đồng thời, Việt Nam duy trì các chương trình quốc gia về giám sát dịch bệnh thủy sản, kiểm tra an toàn thực phẩm và chứng nhận xuất khẩu dưới sự giám sát của các cơ quan có thẩm quyền.

Các cơ quan quản lý nhà nước phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp thủy sản nhằm đảm bảo tuân thủ cả quy định của Việt Nam và các yêu cầu nhập khẩu của thị trường quốc tế.

Sự hợp tác chặt chẽ giữa khu vực công và khu vực tư nhân đã trở thành một trong những thế mạnh của ngành thủy sản Việt Nam.

Phát triển bền vững là cam kết dài hạn

Ngày nay, phát triển bền vững không còn là một lựa chọn. Đó là hướng đi mà toàn bộ ngành thủy sản Việt Nam đang theo đuổi. Các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam ngày càng đầu tư nhiều hơn vào các phương thức nuôi có trách nhiệm với môi trường, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, công nghệ tiết kiệm năng lượng, hệ thống xử lý nước thải và nguồn cung ứng có trách nhiệm.

Ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia vào các chương trình chứng nhận bền vững được quốc tế công nhận.

Đồng thời, ngành thủy sản đang thúc đẩy chuyển đổi số, cải thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc và ứng dụng các công nghệ mới trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

“Đối với ngành thủy sản Việt Nam, phát triển bền vững nghĩa là cân bằng 3 mục tiêu: Bảo vệ môi trường; cải thiện sinh kế cho cộng đồng nuôi trồng; và tạo ra giá trị lâu dài cho người tiêu dùng cũng như các đối tác kinh doanh”, bà Lan khẳng định.