Áp lực “xanh hóa” trong ngành dệt may đang dịch chuyển nhanh về nguyên liệu. Thay vì chỉ kiểm soát nước thải hay hóa chất nhuộm ở khâu hoàn tất, nhiều đơn hàng đã đặt điều kiện trực tiếp về tỷ lệ tái chế, dấu chân carbon và khả năng truy xuất nguồn gốc của sợi.
Trong bối cảnh đó, sợi tái chế từ chai nhựa PET nổi lên như một giải pháp có tác động tức thì. Việc thay thế nhựa nguyên sinh bằng nguyên liệu tái chế giúp cắt giảm phát thải ngay từ đầu chuỗi, đồng thời tiết kiệm năng lượng và kéo dài vòng đời vật liệu.
Công nhân tại nhà máy của Sợi Thế Kỷ. Ảnh: Duy Quang.
Một trong những doanh nghiệp theo đuổi hướng đi này là Công ty Cổ phần Sợi Thế Kỷ. Theo bà Nguyễn Phương Chi, Giám đốc Chiến lược, việc phát triển các dòng sợi thân thiện môi trường không còn là lựa chọn mang tính thử nghiệm mà đã trở thành yêu cầu để duy trì đơn hàng, nhất là với các thị trường áp dụng tiêu chí ESG ngày càng chặt chẽ như EU và Hoa Kỳ.
Định hướng này được cụ thể hóa bằng năng lực sản xuất. Giai đoạn 1 của Nhà máy Unitex tại Tây Ninh có công suất 36.000 tấn sợi mỗi năm, tập trung vào sợi tái chế từ chai nhựa PET và sợi màu. Khi dự án đi vào hoạt động, tổng công suất của doanh nghiệp dự kiến đạt khoảng 99.000 tấn mỗi năm, trong đó sợi thân thiện môi trường giữ vai trò chủ lực.
So với các biện pháp giảm phát thải ở khâu cuối chuỗi, tác động của sợi tái chế mang tính nền tảng hơn. Mỗi tấn sợi PET tái chế giúp giảm nhu cầu nhựa nguyên sinh và tiết kiệm năng lượng trong toàn bộ vòng đời sản phẩm. Việc sử dụng sợi màu còn giúp giảm hoặc loại bỏ công đoạn nhuộm - một trong những khâu tiêu tốn nhiều nước và hóa chất nhất của ngành dệt may.
Xu hướng này được thúc đẩy trực tiếp từ thị trường. Khách hàng của Sợi Thế Kỷ chủ yếu là các doanh nghiệp FDI đặt nhà máy tại Việt Nam và các nhà máy dệt tại Thái Lan, Hàn Quốc, Nhật Bản. Ngoài ra, doanh nghiệp còn cung ứng cho các thương hiệu thể thao toàn cầu như Nike, Adidas và Lululemon, nơi yêu cầu về vật liệu xanh đã trở thành tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp.
Theo đại diện doanh nghiệp, tỷ trọng doanh thu từ sợi tái chế hiện duy trì quanh mức 45% và được định hướng nâng lên 60-70% trong các giai đoạn tiếp theo. Mục tiêu này gắn với việc mở rộng sản xuất sợi tái chế và tăng liên kết giữa các khâu sợi - dệt - may, nhằm đảm bảo tính đồng bộ của chuỗi cung ứng.
Cùng với sợi tái chế, các dòng sợi chức năng thân thiện môi trường đang được đẩy mạnh thương mại hóa. Trong năm, doanh nghiệp đã thử nghiệm thành công các loại sợi tích hợp nhiều tính năng như làm mát, nhanh khô, chống tia cực tím, hút ẩm, trong đó nguyên liệu đầu vào vẫn là sợi tái chế hoặc sợi màu. Việc tích hợp sẵn tính năng ngay từ sợi giúp rút ngắn quy trình xử lý ở các khâu sau, qua đó giảm thêm tiêu thụ năng lượng và tài nguyên.
Trong toàn chuỗi cung ứng, việc nâng tỷ lệ nội địa hóa nguyên liệu được xem là yếu tố hỗ trợ cho mục tiêu xanh hóa. Chuỗi khép kín giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn nguồn gốc sợi, đáp ứng yêu cầu xuất xứ trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và giảm phát thải gián tiếp từ logistics.
