Chà là Đaham Vũ Duy Ngọc mở hướng cây trồng đa giá trị

Ngày 7/5/2026, thông tin từ Cổng thông tin điện tử Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giống chà là Đaham Vũ Duy Ngọc chính thức được phép lưu hành.

Ngày 12/6/2026, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chấp nhận đơn đăng ký bảo hộ giống chà là Đaham Vũ Duy Ngọc của Công ty TNHH Lương thực MS Thiên Ngọc.

Công ty TNHH Lương thực MS Thiên Ngọc, có địa chỉ tại xã Song Phú, tỉnh Vĩnh Long, là tổ chức có quyền đăng ký và sẽ trở thành chủ sở hữu sau khi giống được cấp bằng bảo hộ. Ba tác giả được ghi nhận gồm GS.TS Võ Thị Ngọc, kỹ sư Nguyễn Văn Duy và thạc sĩ Đinh Tiến Vũ.

Việc đơn đăng ký được chấp nhận hợp lệ là dấu mốc trong quá trình hoàn thiện cơ sở pháp lý cho giống chà là do nhóm tác giả tuyển chọn.

Tiếp cận kỹ thuật từ vùng trồng chà là

Theo GS.TS Võ Thị Ngọc, quá trình tuyển chọn giống được triển khai từ năm 2018, trên cơ sở nguồn vật liệu chà là nhập nội. Nhóm nghiên cứu tập trung theo dõi đặc điểm sinh học, hình thái, sinh trưởng và phát triển của cây trong điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng Việt Nam.

Chà là có tên khoa học Phoenix dactylifera, là cây ăn trái lâu năm được trồng phổ biến tại Trung Đông và Bắc Phi. Cây vừa cung cấp quả, vừa có thể được khai thác cho chế biến, cảnh quan và du lịch.

Bà Võ Thị Ngọc cho biết, trong quá trình học tập, nghiên cứu và làm việc thực tế tại một số quốc gia châu Phi, Trung Đông, bà có điều kiện tìm hiểu công nghệ nhân giống, quy trình chăm sóc và kỹ thuật thụ phấn chà là.

Một trong những khó khăn khi phát triển chà là là nhân giống bằng công nghệ nuôi cấy mô. Quá trình này đòi hỏi điều kiện phòng thí nghiệm, kỹ thuật xử lý mẫu và quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.

“Muốn trồng chà là lấy quả, người sản xuất phải kiểm soát tốt từ cây giống, dinh dưỡng, nguồn nước đến thụ phấn. Đây là những khâu quyết định độ đồng đều của vườn cây, tỷ lệ đậu quả và chất lượng sản phẩm”, bà Ngọc nói.

Từ những kiến thức tiếp nhận được, nhóm nghiên cứu từng bước điều chỉnh kỹ thuật trồng cây cho phù hợp với điều kiện sản xuất trong nước. Mục tiêu là chủ động nguồn cây giống tại Việt Nam, chuẩn hóa quy trình chăm sóc và tạo nền tảng phát triển chà là theo hướng sản xuất giống và lấy quả.

Kết quả theo dõi bước đầu tại các điểm trồng của doanh nghiệp, giống Đaham Vũ Duy Ngọc là cây trồng không kén đất, như: đất cát, đất phà sa, đất đồi núi…

Đặc biệt, cây tự thụ phấn tự nhiên mà năng suất vẫn đạt cao, quả đẹp. Cây giống được nuôi trong phòng cấy mô và vườn ươm khoảng 14 - 16 tháng. Sau khi trồng, cây bắt đầu ra hoa lứa đầu tiên sau khoảng 24 - 28 tháng. Năng suất giai đoạn đầu đạt khoảng 20 - 35 kg quả/cây/năm, tùy điều kiện đất đai, kỹ thuật chăm sóc và mức độ đầu tư. Từ năm thứ 4 - 5, sản lượng có thể tăng theo tuổi cây.

Quả dài khoảng 4 - 6 cm, trọng lượng 17 - 25 g/quả. Trong quá trình chín, quả chuyển từ màu xanh sang vàng, sau đó có màu đỏ rượu. Thịt quả dẻo, vị ngọt, có thể dùng ăn tươi hoặc làm nguyên liệu chế biến. Trái còn nhỏ có màu xanh vị chát nhẹ. Khi chuyển sang màu vàng, trái ngọt thanh, không vị chát. Trái chuyển sang màu đỏ rượu giòn ngọt; khi chín cơm dày, dẻo, vị ngọt thanh.

Hoàn thiện kỹ thuật nhân giống, thụ phấn

Theo bà Võ Thị Ngọc, nhóm nghiên cứu đang tập trung hoàn thiện hai khâu gồm nhân giống và thụ phấn. Đây là những yếu tố ảnh hưởng đến độ đồng đều của vườn cây, tỷ lệ đậu quả và hiệu quả sản xuất.

Chà là có thể được nhân giống bằng phương pháp gieo hạt, tách chồi hoặc nuôi cấy mô. Trong đó, doanh nghiệp xác định nuôi cấy mô là hướng tạo nguồn cây giống đồng đều, thuận lợi kiểm soát nguồn gốc và mở rộng quy mô vùng trồng.

Chà là có cây đực và cây cái riêng biệt nên quá trình thụ phấn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đậu quả. Tại nhiều vùng sản xuất, người trồng phải hỗ trợ thụ phấn thủ công, làm tăng nhu cầu nhân công trong thời gian cây ra hoa. Bà Ngọc cho biết nhóm nghiên cứu đang thử nghiệm giải pháp dinh dưỡng kết hợp chất dẫn dụ sinh học nhằm thu hút ong, bướm và côn trùng có ích. Mục tiêu là hỗ trợ thụ phấn tự nhiên, giảm nhu cầu nhân công và theo dõi tác động đến tỷ lệ đậu quả.

Giải pháp này cần tiếp tục được đánh giá về hiệu quả dẫn dụ, độ ổn định qua các mùa vụ và mức độ phù hợp với hệ sinh thái từng vùng trồng. Việc sử dụng vật tư cũng phải tuân thủ quy định về quản lý phân bón, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

Bên cạnh sản phẩm quả, hình dáng đặc trưng của cây chà là có thể tạo điểm nhấn cho không gian sản xuất. Công ty TNHH Lương thực MS Thiên Ngọc định hướng xây dựng mô hình kết hợp vườn cây, tham quan, trải nghiệm thu hoạch và du lịch nông nghiệp. Cách tiếp cận này nhằm tạo thêm giá trị từ quả, cây giống, chế biến, cảnh quan và dịch vụ trải nghiệm trên cùng diện tích sản xuất.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, chà là thuộc loài chưa có tài liệu hướng dẫn khảo nghiệm tính khác biệt, tính đồng nhất và tính ổn định - DUS tại Việt Nam.

Cơ quan chuyên môn sẽ xây dựng tài liệu hướng dẫn để doanh nghiệp thực hiện khảo nghiệm theo quy định. Kết quả DUS là căn cứ đánh giá tính khác biệt, đồng nhất, ổn định của giống trước khi xem xét cấp bằng bảo hộ.

Trong giai đoạn tiếp theo, doanh nghiệp tiếp tục hoàn thiện quy trình nhân giống, chăm sóc, thụ phấn và thu hoạch; đồng thời đánh giá khả năng thích nghi, hiệu quả đầu tư và thị trường tiêu thụ.

“Chúng tôi mong muốn từng bước hoàn thiện giống và quy trình kỹ thuật, qua đó mở thêm lựa chọn cây trồng cho những nhà vườn có điều kiện phù hợp. Bên cạnh đó, chúng tôi có chính sách bao tiêu 100% sản phẩm đầu ra với giá thị trường tại thời điểm thu hoạch”, bà Võ Thị Ngọc chia sẻ.

Với hướng kết hợp sản xuất quả, chế biến, cảnh quan và du lịch, giống chà là Đaham Vũ Duy Ngọc mở thêm lựa chọn cho doanh nghiệp, hợp tác xã và nhà vườn tìm kiếm mô hình cây trồng mới trong phát triển kinh tế nông nghiệp xanh.

Vườn ươm đặt tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao HTIC, tổ dân phố 9, phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Thông tin liên hệ: 0968 876 939, 0988 976 688; email: vothingoc03071972@gmail.com, nongduocduyvu@gmail.com