Năng suất, giá cả ổn định
Khoảng hơn nửa tháng nay, những cánh đồng kiệu ở xã Phù Mỹ Nam (Gia Lai) rộn tiếng nói cười của người dân địa phương ra đồng tất bật thu hoạch kiệu để cung ứng cho thị trường Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Niềm vui của người trồng kiệu năm nay lớn gấp đôi những năm trước bởi vụ kiệu năm nay đã phải trải qua 2 đợt mưa lũ kinh hoàng trong tháng 11/2025. Người trồng kiệu cứ ngỡ công sức, vốn liếng đầu tư suốt mấy tháng trời đã “công cốc”, nhưng không ngờ cây kiệu đã vững vàng trước thiên tai, phát triển mạnh mẽ, cho năng suất chẳng kém những năm thời tiết thuận lợi.
Những cánh đồng kiệu ở xã Phù Mỹ Nam (Gia Lai) đang thu hoạch rộ. Ảnh: V.ĐT.
Theo UBND xã Phù Mỹ Nam, tổng diện tích trồng kiệu toàn xã khoảng 214ha, tập trung chủ yếu tại các thôn Vạn Ninh 1, Vạn Lộc, Hòa Nghĩa và Mỹ Hội 2. Riêng thôn Vạn Ninh 1 có khoảng 20ha kiệu, là một trong những vùng trồng trọng điểm của địa phương. Năng suất bình quân đạt khoảng 68 tạ/ha, tương đương 340kg mỗi sào (500m2/sào).
Bà Lê Thị Thùy, người có thâm niên trồng kiệu tại thôn Vạn Ninh 1 cho biết, kiệu Tết năm nay củ đều, trắng và đẹp, giá cả, đầu ra khá ổn định. “Hiện thương lái đang thu mua kiệu đã cắt sẵn với các mức giá tùy chất lượng củ, kiệu củ lớn khoảng 50.000đ/kg, kiệu củ trung bình từ 40.000 - 45.000đ/kg, kiệu củ nhỏ (kiệu quế) trên 30.000đ/kg. Với mức giá này, người trồng kiệu đảm bảo có lãi. Sau bão lũ nhìn thấy cây kiệu vẫn xanh tốt, cho củ đạt chất lượng là kể như chúng tôi đã thấy Tết”, bà Thùy phấn khởi.
Cũng theo bà Thùy, chi phí đầu tư cho mỗi sào kiệu hiện khá cao, khoảng 6 triệu đồng, bao gồm tiền giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.
“Chi phí đầu vào cao là vậy nên trồng kiệu có lãi hay không phụ thuộc nhiều vào giá bán lúc thu hoạch. Giá nhích lên thì có lãi, còn nếu giá xuống thấp thì chỉ đủ bù công hoặc lỗ”, bà Thùy chia sẻ.
Thu hoạch xong, nông dân giũ kiệu cho sạch để đưa đi tiêu thụ. Ảnh: V.Đ.T.
Bà Trang Thị Huỳnh, người trồng kiệu Tết tại thôn Vạn Ninh 1 không giấu được niềm vui cho biết: “Người dân trồng kiệu ở Phù Mỹ Nam may mắn là dù trải qua hai đợt bão lũ lịch sử nhưng các diện tích kiệu hầu như không bị ảnh hưởng, cây kiệu sinh trưởng rất tốt, củ đồng đều, chất lượng ổn định”.
Hướng đến phát triển bền vững
Kiệu là cây trồng ngắn ngày, thời gian canh tác khoảng 3 tháng, phù hợp với điều kiện đất cát ven biển và tập quán sản xuất của nông dân xã Phù Mỹ Nam. Sản phẩm kiệu nơi đây được thị trường ưa chuộng nhờ củ nhỏ, trắng, giòn, vị cay nhẹ, tiêu thụ mạnh vào dịp Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh, việc tổ chức lại sản xuất là yêu cầu đặt ra trong thời gian tới.
Những năm gần đây, diện tích trồng kiệu ở xã Phù Mỹ Nam không tăng, thậm chí có xu hướng giảm nhẹ. Nguyên nhân chủ yếu do sản xuất tự phát, nhỏ lẻ, diện tích manh mún, đầu ra phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Người dân thu hoạch đến đâu bán đến đó, chưa có hợp đồng bao tiêu hay liên kết tiêu thụ ổn định. Khi giá biến động hoặc chi phí đầu vào tăng, rủi ro dồn hết về phía nông dân.
Vụ kiệu năm nay cho năng suất bình quân khoảng 68 tạ/ha, tương đương 340kg mỗi sào (500m2). Ảnh: V.Đ.T.
Niềm vui được mùa hiện rõ trên những gương mặt rạng rỡ của bà con trồng kiệu khi vụ Tết đang vào thu hoạch rộ. Tuy vậy, để cây kiệu thực sự phát triển bền vững trên đất cát, người trồng vẫn cần những giải pháp căn cơ hơn về liên kết sản xuất, ứng dụng kỹ thuật và ổn định đầu ra, qua đó yên tâm gắn bó lâu dài với loại cây trồng truyền thống này, góp phần mang lại những mùa Tết ngày càng đủ đầy, ấm no.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Phương, Chủ tịch UBND xã Phù Mỹ Nam, kiệu là cây trồng truyền thống của người dân địa phương, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu cây trồng ngắn ngày của xã. Thời gian tới, xã sẽ khuyến khích người dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật mới như tưới tiết kiệm nước, giảm chi phí sản xuất, từng bước xây dựng vùng trồng tập trung gắn với đăng ký sản phẩm OCOP nhằm nâng cao giá trị và tạo đầu ra ổn định cho cây kiệu.
Thương lái đóng kiệu vào bao chuẩn bị vận chuyển đi tiêu thụ. Ảnh: V.Đ.T.
Theo ông Huỳnh Việt Hùng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai, kiệu là cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao trên địa bàn các xã Hội Sơn, Phù Mỹ, Phù Mỹ Tây, Phù Mỹ Nam, Vĩnh Quang... Hằng năm, nông dân các địa phương nói trên duy trì diện tích hơn 995ha kiệu, năng suất trung bình đạt 5,8 tấn củ/ha.
“Để cây kiệu phát triển bền vững, các địa phương cần xây dựng chuỗi liên kết với HTX nông nghiệp, doanh nghiệp, hộ kinh doanh uy tín để bao tiêu sản phẩm, ổn định giá cả, tạo động lực cho nông dân duy trì và mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Qua đó cung ứng sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng, bảo đảm sức khỏe cho nông dân và góp phần bảo vệ môi trường”, ông Huỳnh Việt Hùng chia sẻ.
