Tuy nhiên, tại hội nghị triển khai Nghị quyết 36 sáng 4/8, các địa phương đều chỉ ra một thách thức mới. Đó là, hiệu quả của chính sách giờ phụ thuộc lớn vào năng lực thực thi ở cấp xã.
Lần đầu tiên, UBND cấp xã được giao trực tiếp thực hiện nhiều nhiệm vụ trong quy trình cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Nếu như trước đây, cấp này chỉ tiếp nhận hồ sơ, thì nay trở thành mắt xích đầu tiên bảo đảm tính chính xác của dữ liệu, chất lượng thẩm định và khả năng truy xuất nguồn gốc ngay từ cơ sở.
Ông Vũ Đình Cường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng. Ảnh: Lam Dong Portal.
Ông Vũ Đình Cường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng cho biết, ngay sau khi Nghị quyết số 36 được ban hành, tỉnh đã khẩn trương chỉ đạo triển khai các quy định mới.
Tuy nhiên, với 124 xã, phường, đặc khu lần đầu đảm nhận nhiệm vụ cấp mã số vùng trồng, việc hướng dẫn và tập huấn ngay từ giai đoạn đầu là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm thực hiện thống nhất, tránh lúng túng trong quá trình xử lý hồ sơ.
"Lực lượng thực hiện công tác hậu kiểm sau cấp mã số còn mỏng, trong khi yêu cầu quản lý ngày càng chặt chẽ", ông Cường nêu thực trạng. Đồng thời thừa nhận, năng lực kiểm nghiệm của địa phương hiện chưa đáp ứng nhu cầu trong mùa cao điểm xuất khẩu, đặc biệt với sầu riêng, có thể ảnh hưởng đến tiến độ thông quan.
Gia Lai chung quan điểm. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Mah Tiệp, việc phân cấp cho cấp xã, thực hiện thủ tục toàn trình trên môi trường số và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm sẽ tạo động lực mới cho xuất khẩu nông sản.
Nhưng để cơ chế này vận hành hiệu quả, cần tăng cường đào tạo cho đội ngũ cán bộ cấp xã, đồng thời xây dựng lực lượng chuyên môn tại cấp tỉnh đủ năng lực hỗ trợ, giải đáp những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.
Các đại biểu tham dự tại điểm cầu Đắk Lắk. Ảnh: Báo Đắk Lắk.
Trong khi đó, Đắk Lắk đã tiếp cận vấn đề từ tháng 7/2026, trong chiến dịch cao điểm “30 ngày đêm” số hóa dữ liệu, chuẩn hóa, cập nhật và kết nối dữ liệu mã số vùng trồng sầu riêng, cơ sở đóng gói và kết nối Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản trên địa bàn tỉnh.
Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết, Sở được giao chủ trì triển khai, phối hợp với các sở, ngành, UBND các xã, phường... thành lập các tổ lưu động. Lực lượng này sẽ trực tiếp khảo sát hiện trạng, xác định tọa độ, số hóa ranh giới vùng trồng, chuẩn hóa dữ liệu và hỗ trợ xử lý các vấn đề kỹ thuật phát sinh.
UBND cấp xã được giao tuyên truyền, hướng dẫn người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ, xác minh thông tin và phối hợp cung cấp dữ liệu phục vụ quá trình số hóa. Khi dữ liệu được quản lý thống nhất, việc cấp mã, giám sát sau cấp và truy xuất nguồn gốc sẽ hiệu quả hơn, giảm đáng kể tình trạng quản lý phân tán giữa các địa phương.
"Đắk Lắk kiến nghị Bộ sớm hoàn thiện hạ tầng kết nối giữa Bản đồ số nông sản của tỉnh với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia, tạo nền tảng quản lý thống nhất và khai thác hiệu quả dữ liệu phục vụ sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu", bà Thủy nói.
Lực lượng khuyến nông cộng đồng được kỳ vọng hỗ trợ, nâng cao năng lực cho cấp xã. Ảnh: Hoàng Anh.
Dù xuất phát từ những điều kiện khác nhau, kiến nghị của các địa phương đều hội tụ ở một điểm. Sau khi điều kiện cấp mã được nới lỏng, trọng tâm quản lý chuyển sang nâng cao năng lực thực thi ở cơ sở.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cơ quan quản lý, địa phương cần xây dựng một hệ thống hỗ trợ ngay từ cơ sở. Bộ sẽ ưu tiên nguồn lực hỗ trợ các tỉnh Tây Nguyên trong giai đoạn đầu triển khai, đồng thời cử cán bộ chuyên môn trực tiếp hướng dẫn địa phương thực hiện các quy định mới.
Đặc biệt, Bộ đề nghị địa phương khẩn trương xây dựng lực lượng khuyến nông cộng đồng tại mỗi xã, coi đây là "cánh tay nối dài" hỗ trợ chính quyền cơ sở. Các tổ khuyến nông sẽ trực tiếp hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ, ghi chép nhật ký sản xuất, áp dụng quy trình canh tác thống nhất và duy trì các điều kiện của mã số vùng trồng. Đây cũng là lực lượng giúp kết nối giữa yêu cầu quản lý nhà nước với thực tiễn sản xuất của từng hộ dân.
Lãnh đạo Bộ cho rằng, cấp mã số vùng trồng không đơn thuần là giải quyết một thủ tục hành chính. Để một mã số được duy trì và thị trường chấp nhận, vùng trồng phải đáp ứng đồng thời 3 điều kiện cốt lõi gồm hồ sơ đầy đủ, quy trình sản xuất thống nhất và nhật ký canh tác được ghi chép đầy đủ. Đây là nền tảng để bảo đảm truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường nhập khẩu.
