Cần tuân thủ pháp luật khoáng sản khi cải tạo thủy lợi nội đồng

Xác định tầm quan trọng của hệ thống thủy lợi đối với năng suất cây trồng, ngay từ tháng 10/2025, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình đã ban hành văn bản số 4735/SNNMT-CCTL về kế hoạch làm thủy lợi Đông Xuân 2025-2026. Đây là sự chủ động rất đáng ghi nhận của Chi cục Thủy lợi tỉnh trong việc dự báo và chuẩn bị các điều kiện sản xuất.

Chi cục đã định hướng rõ ràng việc triển khai tu bổ, nạo vét kênh mương, đắp bờ vùng, bờ thửa và đặc biệt là khoanh vùng làm dầm, làm ải. Những chỉ đạo này không chỉ nhằm khơi thông dòng chảy mà còn hướng tới mục tiêu chống lãng phí nước và nâng cao độ phì nhiêu cho đất. Đây là nền tảng quan trọng để các địa phương căn cứ thực hiện đúng quy chuẩn kỹ thuật và pháp lý.

Những bất cập phát sinh từ thực tiễn cơ sở

Dù chủ trương cấp tỉnh rất kịp thời, nhưng thực tế triển khai tại một số địa phương như xã Khánh Nhạc cho thấy vẫn còn những điểm cần chấn chỉnh. Theo phản ánh từ báo chí, tại khu vực xóm 13 (ven sông Vạc), đã xuất hiện tình trạng máy múc thu gom đất ải đưa lên xe tải vận chuyển ra sà lan.

Trong báo cáo số 14/BC-UBND, UBND xã Khánh Nhạc giải trình đây là hoạt động nạo vét bùn đất dưới lòng kênh để bồi đắp các đoạn bờ sạt lở theo kế hoạch. Tuy nhiên, việc để một lượng đất nhất định được vận chuyển rời khỏi hiện trường đã tạo ra những dư luận trái chiều. Điều này cho thấy ranh giới mong manh giữa việc "tận thu đất nạo vét" để giảm chi phí thi công và việc "khai thác khoáng sản" trái phép nếu không có sự phê duyệt từ cấp thẩm quyền.

Sự việc tại xã Khánh Nhạc là bài học kinh nghiệm quý giá cho nhiều địa phương khác. Hiện nay, trách nhiệm quản lý vận hành được phân cấp rõ ràng giữa Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Ninh Bình và chính quyền cấp xã. Ông Vũ Văn Trường, Chi nhánh trưởng Yên Khánh thuộc Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Ninh Bình cho biết, “các công trình thủy lợi nội đồng do công ty quản lý trên địa bàn cơ bản đã hoàn thiện. Việc sửa chữa, cải tạo hệ thống thủy lợi nội đồng hiện này chủ yếu tại các kênh “xương cá” do các HTX tại địa phương quản lý”.

Tuy nhiên, dường như công tác giám sát tại chỗ của chính quyền cơ sở đôi khi chưa theo kịp diễn biến thực tế, dẫn đến việc các đơn vị thi công tự ý xử lý khối lượng đất dư thừa không đúng quy định của Luật Khoáng sản.

Để công tác cải tạo ruộng đồng đi đúng quỹ đạo

Theo các chuyên gia, để hài hòa giữa mục tiêu khơi thông dòng chảy và bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá này, cần sự đồng hành chặt chẽ của các bên qua những giải pháp thiết thực:

Trước hết là sự gắn kết chuyên môn trong giám sát. Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thỷ lợi Ninh Bình và chính quyền xã cần duy trì nhịp cầu thông tin xuyên suốt để hướng dẫn kỹ thuật nạo vét sát thực tế. Ưu tiên hàng đầu là tận dụng nguồn đất bùn để bồi đắp hạ tầng tại chỗ. Trong trường hợp phát sinh khối lượng dư thừa lớn, việc chủ động báo cáo cấp thẩm quyền để có phương án xử lý đúng quy định sẽ là cách làm minh bạch, tránh những hiểu lầm không đáng có trong dư luận.

Tiếp đến là việc nâng cao trách nhiệm và ý thức bảo vệ tài sản chung. Chính quyền cơ sở đóng vai trò là "người gác cổng" cho độ phì nhiêu của đồng ruộng. Khi lớp đất ải được trân trọng như tư liệu sản xuất cốt lõi, việc cử cán bộ sát sao hiện trường sẽ giúp ngăn chặn kịp thời những sơ suất trong thi công, đảm bảo lớp đất màu mỡ không bị thất thoát, giữ trọn "sức khỏe" cho đất đai về lâu dài.

Cuối cùng là phát huy sức mạnh từ sự công khai, minh bạch. Khi kế hoạch cải tạo được phổ biến rộng rãi, mỗi người dân sẽ trở thành một người đồng hành cùng chính quyền giám sát chất lượng công trình. Chính sự thấu hiểu và tin tưởng của nhân dân sẽ là "màng lọc" tự nhiên hiệu quả nhất, giúp công tác thủy lợi nội đồng đi đúng quỹ đạo, thực sự trở thành niềm vui chung của mỗi mùa vụ thắng lợi.