Cần thanh tra toàn diện dự án đường Trịnh Xá – Đa Hội

Đừng đổ lỗi cho mặt bằng

Báo Nông nghiệp và Môi trường vừa có loạt bài phản ánh về những dấu hiệu vi phạm trong việc phê duyệt và triển khai thi công Dự án đầu tư xây dựng đường Trịnh Xá - Đa Hội (gọi tắt là Dự án đường Trịnh Xá – Đa Hội). Theo đó, dự án này được UBND tỉnh Bắc Ninh phê duyệt từ năm 2011 theo hình thức BT, được gia hạn thời gian thực hiện 2 lần (hạn cuối phải hoàn thành là 30/6/2024) nhưng đến nay, phần lớn dự án vẫn đang trong quá trình giải phóng mặt bằng hoặc đã giải phóng mặt bằng nhưng chưa triển khai thi công.

Một trong những nguyên nhân được đại diện chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và đô thị tỉnh Bắc Ninh số 2 (từ tháng 8/2025, đơn vị này được giao quản lý, tiếp tục thực hiện dự án – PV) đưa ra nhằm giải thích nguyên nhân chậm tiến độ của dự án là do vướng mắc mặt bằng. Cụ thể, tổng diện tích đất cần giải phóng mặt bằng cho dự án khoảng 25 ha, trong đó chủ yếu là đất nông nghiệp (khoảng 18 ha), đất công (khoảng 3,7 ha) và đất khác (khoảng 3,3 ha).

Trong khoảng từ năm 2019-2024, tỉnh Bắc Ninh đã tiến hành 2 đợt thu hồi đất nông nghiệp với tổng diện tích khoảng 17,55 ha. Tuy nhiên hiện vẫn còn khoảng 20% số hộ chưa nhận tiền bồi thường (trong đó gồm 77 hộ chưa nhận tiền và 16 hộ chưa ban hành thông báo thu hồi đất). Đối với phần diện tích đất công, nhà đầu tư đã được bàn giao khoảng 1,8 ha. Phần diện tích đất công còn lại thuộc hành lang hai bên bờ sông Ngũ Huyện Khê các hộ chưa di dời để bàn giao mặt bằng. Đối với diện tích đất ở (khoảng 3.399 m2), hiện chính quyền chưa bố trí được quỹ đất tái định cư nên chưa thu hồi.

Những số liệu dẫn ở trên tuy phần nào phản ánh được lý do khiến dự án chậm tiến độ nhưng thực tế mọi chuyện không đơn thuần như vậy. Tìm hiểu của phóng viên được biết, năm 2018, UBND tỉnh Bắc Ninh đã cấp giấy phép hoạt động trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi cho nhà đầu tư tuyến đường. Theo đó, nhà đầu tư được phép xây dựng hai tuyến đường bộ trên bờ hữu, bờ tả sông Ngũ Huyện Khê (mặt cắt ngang 19 m và dài mỗi bên gần 600 m) và 2 cầu vượt sông. Thời gian cấp phép đến 31/12/2019.

Tuy nhiên thực tế đến nay, nhà đầu tư mới hoàn thiện được 2 cây cầu bắc qua sông Ngũ Huyện Khê. Tuyến đường bộ hai bên bờ sông vẫn chưa thể triển khai thi công với lý do khá lãng xẹt là “hành lang hai bên bờ sông bị các hộ dân lấn chiếm trồng cây, xây lán để xe, chuồng trại chăn nuôi và chưa di dời để bàn giao cho nhà đầu tư”. Không rõ vai trò, trách nhiệm của chính quyền địa phương ở đâu mà gần chục năm trời không dẹp bỏ được mấy lều lán lấn chiếm đất công, đến mức đại diện chủ đầu tư phải lấy đó làm căn cứ bao biện cho lý do khiến dự án chậm tiến độ?

Chưa hết, đầu năm 2019, UBND tỉnh Bắc Ninh tiếp tục cấp giấy phép hoạt động trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi cho nhà đầu tư thực hiện ngầm hóa, kết hợp giao thông đoạn kênh Nam trạm bơm Trịnh Xá dài khoảng 600 m. Thời gian thực hiện là 18 tháng kể từ ngày cấp phép. Tuy nhiên do hạng mục này sau đó bị chậm tiến độ nên tỉnh Bắc Ninh gia hạn thời gian thực hiện đến ngày 30/6/2022.

Thế nhưng hiện nay nhà đầu tư mới thi công, ngầm hóa được một đoạn dài khoảng 200 m và tiếp tục bỏ dở giữa chừng. Lý do được đại diện chủ đầu tư đưa ra là: “nhà đầu tư đã thi công xong trên phần đất công ích được giao. Phần còn lại nằm trên diện tích đất nông nghiệp chưa giải phóng xong mặt bằng”.

Ông Chu Minh Duy, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Hạ tầng và Bất động sản Việt Nam (VIID), đại diện nhà đầu tư Dự án đường Trịnh Xá – Đa Hội cũng giải thích nguyên nhân tại sao không tổ chức thi công đối với phần diện tích đã được bàn giao như sau: “Các hộ chưa bàn giao mặt bằng đều là những hộ có diện tích lớn, nằm xen kẹp, xôi đỗ nên gây khó khăn cho công tác thi công. Vì thế chúng tôi muốn được giao toàn bộ mặt bằng mới tổ chức thi công cho dễ”.

Với những phân tích ở trên, việc mang những khó khăn về mặt bằng để lý giải nguyên nhân khiến dự án chậm tiến độ có vẻ không thuyết phục được công luận.

Nhiều dấu hỏi nếu tiếp tục dự án

Đại diện nhà đầu tư Dự án đường Trịnh Xá – Đa Hội cho biết đang hoàn thiện hồ sơ để đề nghị UBND tỉnh Bắc Ninh điều chỉnh thời gian thực hiện đến khoảng tháng 10/2027. Tuy nhiên nếu tiếp tục cho phép thực hiện dự án này, nhiều vấn đề lớn cần được UBND tỉnh Bắc Ninh xem xét thấu đáo.

Bởi lẽ tổng mức đầu tư dự án thời điểm phê duyệt năm 2011 là hơn 1.388 tỷ đồng gồm: Chi phí xây lắp (khoảng 883 tỷ đồng); chi phí giải phóng mặt bằng (khoảng 342 tỷ đồng); chi phí quản lý dự án (khoảng 8,8 tỷ đồng); chi phí tư vấn (khoảng 24 tỷ đồng); chi phí dự phòng (khoảng 126 tỷ đồng); chi phí khác (khoảng 4,2 tỷ đồng).

Điều này đặt nhà đầu tư vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu tiếp tục làm dự án theo đúng thiết kế được phê duyệt, chi phí thực hiện có thể vượt rất xa tổng mức đầu tư ban đầu. Nếu vậy dự án này có phải thực hiện điều chỉnh tổng mức đầu tư hay không? Nếu không thực hiện điều chỉnh thì việc quyết toán dự án theo dự toán được xây dựng từ năm 2011 có phù hợp với các quy định của pháp luật?

Câu hỏi này liên quan mật thiết tới vấn đề quỹ đất đối ứng của dự án. Theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Ninh năm 2016, quỹ đất đối ứng dự kiến để thực hiện tuyến đường Trịnh Xá – Đa Hội là hơn 190 ha. Năm 2017, sau khi rà soát lại, Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Ninh đã giảm quỹ đất đối ứng dự kiến xuống còn 177 ha. Hiện nay, theo thông tin từ đại diện nhà đầu tư, quỹ đất đối ứng tiếp tục giảm còn khoảng 146 ha gồm: Dự án khu đô thị Vĩnh Kiều (rộng gần 50 ha tại phường Đồng Nguyên) và Dự án khu đô thị Bắc Châu Khê (rộng khoảng 96 ha, phường Phù Khê).

Hiện nay các quỹ đất đối ứng được tính toán để phù hợp với giá trị tuyến đường (khoảng hơn 1.388 tỷ đồng) nhưng như đã phân tích, nếu tiếp tục thực hiện dự án thì chi phí có thể vượt rất xa tổng mức đầu tư ban đầu. Vậy thì UBND tỉnh Bắc Ninh căn cứ vào cái gì để tính toán quỹ đất đối ứng cho dự án? Dựa vào tổng mức đầu tư hay khối lượng công việc thực tế sau khi đã quyết toán dự án?

Cộng với những vấn đề liên quan tới việc nhà đầu tư ký hợp đồng BT thực hiện Dự án đường Trịnh Xá – Đa Hội không phải là nhà đầu tư được UBND tỉnh Bắc Ninh lựa chọn, phê duyệt mà Báo Nông nghiệp và Môi trường phản ánh trước đó, thiết nghĩ UBND tỉnh Bắc Ninh cần thanh tra toàn diện dự án này để làm rõ những khó khăn, vướng mắc và kịp thời đưa ra giải pháp giải quyết phù hợp quy định pháp luật.