Cà Mau kiến nghị xây dựng kè phá sóng dài 108 km bảo vệ bờ biển

Sáng 5/3, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cùng đoàn công tác làm việc với UBND tỉnh Cà Mau về tình hình sạt lở bờ sông, bờ biển, triều cường và các giải pháp kiểm soát triều, chống ngập trên địa bàn tỉnh.

Ông Tô Hoài Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết, năm 2025, khu vực nông – lâm – ngư nghiệp tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ của nền kinh tế địa phương. GRDP khu vực I đạt hơn 32.500 tỷ đồng, tăng 5,51% so với cùng kỳ; sản lượng thủy sản đạt trên 1,26 triệu tấn; kim ngạch xuất khẩu thủy sản ước đạt 2,38 tỷ USD. Công tác xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần ổn định đời sống nhân dân vùng nông thôn, ven biển. 

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, tình hình sạt lở bờ sông, bờ biển và triều cường trên địa bàn tỉnh đang diễn biến ngày càng phức tạp, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất, đời sống người dân và hạ tầng kinh tế - xã hội. Trước thực trạng đó, tỉnh đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp công trình và phi công trình nhằm chủ động phòng, chống, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có khoảng 108 km bờ biển bị sạt lở với các mức độ khác nhau, trong đó nhiều đoạn được xác định là đặc biệt nguy hiểm. Tình trạng mất rừng phòng hộ ven biển, sóng lớn kết hợp nước biển dâng và tác động của biến đổi khí hậu khiến đường bờ liên tục bị xâm thực, đe dọa trực tiếp đến tuyến đê biển, nhà ở và sinh kế của người dân.

Khu vực ven biển Đông và biển Tây đều xuất hiện những điểm sạt lở ăn sâu vào đất liền, có nơi mất hàng chục mét đất rừng phòng hộ mỗi năm. Không chỉ bờ biển, một số tuyến sông lớn trên địa bàn cũng ghi nhận sạt lở cục bộ, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến giao thông, sản xuất nông nghiệp và an toàn dân cư.

Bên cạnh sạt lở, triều cường những năm gần đây có xu hướng dâng cao, kết hợp mưa lớn gây ngập cục bộ tại khu vực trung tâm và vùng ven đô. Hệ thống tiêu thoát nước một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu trong điều kiện thời tiết cực đoan gia tăng, làm gia tăng áp lực lên hạ tầng đô thị.

Trước thực tế đó, tỉnh đã đề xuất đầu tư Dự án hệ thống kiểm soát nước Gành Hào nhằm chủ động điều tiết mực nước, kiểm soát triều cường, xâm nhập mặn và giảm ngập cho khu vực trung tâm. Công trình gồm cống Âu Gành Hào quy mô lớn cùng hệ thống cống khép kín, có chức năng điều tiết nước, kết hợp âu thuyền, góp phần bảo vệ hạ tầng đô thị và nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết: Nhằm khắc phục tình trạng sạt lở, tỉnh đề xuất nhiều dự án trọng điểm với tổng chiều dài kè dự kiến đầu tư khoảng 108 km. Trong đó, Dự án Kè cấp bách phòng, chống sạt lở bờ biển dài 57,6 km, tổng mức đầu tư khoảng 4.200 tỷ đồng được kiến nghị triển khai theo quy trình khẩn cấp để xử lý ngay các đoạn xung yếu. Đồng thời, Dự án Kè phòng, chống sạt lở bờ biển dài 54,2 km với tổng mức đầu tư khoảng 4.300 tỷ đồng cũng được đề xuất bổ sung vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030.

"Các tuyến kè được thiết kế theo hướng kè giảm sóng, gây bồi, tạo bãi kết hợp trồng, phục hồi rừng ngập mặn; qua đó vừa bảo vệ đê biển, vừa tái tạo hệ sinh thái và tạo sinh kế bền vững cho người dân ven biển. Song song với giải pháp bảo vệ bờ, tỉnh nghiên cứu Dự án kè bảo vệ bờ kết hợp lấn biển, tạo quỹ đất mới khoảng 3.000 ha phục vụ phát triển logistics, cảng biển và các dự án kinh tế biển, trong đó gắn với định hướng phát triển khu vực Hòn Khoai. Định hướng này nhằm vừa khắc phục sạt lở, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng không gian biển, tạo động lực tăng trưởng dài hạn", ông Sử chia sẻ.

Ngoài ra, tỉnh tăng cường quản lý tài nguyên nước, vận hành linh hoạt hệ thống thủy lợi để ngăn triều, giữ ngọt phục vụ sản xuất; đẩy mạnh trồng và bảo vệ rừng phòng hộ ven biển; nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm thiên tai; xây dựng cơ sở dữ liệu rủi ro nhằm chủ động phương án ứng phó.

Tỉnh Cà Mau kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành đầy đủ các thông tư hướng dẫn thi hành các luật chuyên ngành. Hoàn thiện quy định phân cấp, phân quyền sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Hỗ trợ các tỉnh ven biển khu vực ĐBSCL nghiên cứu, đề xuất cơ chế đặc thù để đầu tư các công trình phòng, chống sạt lở, sụp lún, xâm nhập mặn, nhằm nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trình Chính phủ ưu tiên bố trí nguồn vốn trung hạn giai đoạn 2026–2030 để triển khai các dự án trọng điểm tại Cà Mau, gồm: dự án kè phá sóng bảo vệ bờ biển với tổng chiều dài khoảng 108 km (trong đó có các đoạn cấp bách cần triển khai ngay) và dự án cống Gành Hào nhằm kiểm soát triều cường, chống ngập và đảm bảo cấp, thoát nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt cho khu vực trung tâm tỉnh và các vùng lân cận.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, ĐBSCL là vùng đặc thù của cả nước và Cà Mau là tỉnh đặc thù của vùng. Tình trạng sạt lở bờ biển, cả biển Đông và biển Tây đang diễn biến phức tạp, nghiêm trọng; hiện tượng sụt lún, thiếu nước mùa khô và tác động của dòng chảy, hải lưu đã làm gia tăng nguy cơ sạt lở ven biển. Trong khi đó, Cà Mau có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh và tiềm năng lớn về thủy sản, kinh tế biển, do đó cần được quan tâm, hỗ trợ để khắc phục khó khăn, phát huy lợi thế phát triển.

Về giải pháp tổng thể, Thứ trưởng cho biết Đề án phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán và xâm nhập mặn vùng ĐBSCL đang được trình Chính phủ xem xét. Khi được phê duyệt, Bộ sẽ tính toán, triển khai đầu tư đồng bộ cho toàn vùng, trong đó có hỗ trợ Cà Mau bảo vệ các tuyến đê biển Đông, biển Tây. Giai đoạn 2026–2030, Bộ dự kiến ưu tiên đầu tư, nâng cấp hoàn thiện đê biển Tây và lựa chọn các đoạn xung yếu nhất của đê biển Đông để triển khai trước.

Đối với đề xuất kè lấn biển phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, Thứ trưởng bày tỏ ủng hộ chủ trương mở rộng không gian phát triển theo định hướng của Đảng, Nhà nước. Tuy nhiên, Cà Mau cần xây dựng dự án cụ thể, làm rõ sự cần thiết, tính khả thi và phương án huy động nguồn lực cho từng hạng mục, phân định rõ công trình sử dụng ngân sách Trung ương và công trình kêu gọi đầu tư theo hình thức PPP.

Liên quan đến kiểm soát triều cường, chống ngập đô thị, Bộ đang nghiên cứu phương án thay thế nguồn vốn, ưu tiên đầu tư nhanh, đồng bộ một số cống lớn tại các cửa sông nhằm kiểm soát triều cường ven biển, góp phần giảm ngập cho khu vực đô thị bên trong, trong đó có khu vực Gành Hào và trung tâm tỉnh Cà Mau.