Buồn vui trên biển: [Bài 2] Trên biển không có những con đường

Tàu kiểm ngư … hụt hơi

Cuối tháng 5, trời yên, biển lặng!

Tàu tuần tra số hiệu KN-643-QT, công suất 150 CV của Ban Quản lý Khu bảo tồn (BQL KBT) Biển đảo Cồn Cỏ thuộc Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư Quảng Trị lặng lẽ rời âu thuyền thực hiện nhiệm vụ.

Trên tàu, ngoài 3 thành viên của Khu Bảo tồn còn có 2 cán bộ Đồn Biên phòng Cồn Cỏ cùng đi.

Con tàu như chiếc lá, tròng trành, vượt sóng hướng về vùng lộng.

Bài liên quan

Cục Thủy sản và Kiểm ngư tập huấn chống khai thác IUU cho ngư dân

Chân trời tưởng chừng ở ngay trước mắt nhưng đi mãi vẫn chưa tới tận cùng. Mỗi lần sóng cuộn lên, chiếc tàu như đang ở trên ngọn núi. Nhưng chỉ trong chốc lát, con tàu của lực lượng chấp pháp trên biển lại như rơi tõm xuống dưới một thung lũng sâu thẳm. Những chiếc thuyền xa xa đã gần hơn, nhưng xuất hiện rồi gần như lẩn khuất sau những con sóng. Ngồi trên tàu, đối diện với những con sóng liên hồi mới thấy, không chỉ đối với ngư dân đi biển mà lực lượng chấp pháp trên biển cũng thường xuyên đối mặt với những khó khăn, hiểm nguy rình rập.

“Bước lên con tàu nhỏ này vào những đêm tối đen như mực, ngoài kia là trùng khơi mênh mông, chúng tôi rất ái ngại. Giông tố có thể ập đến bất cứ lúc nào và phía sau chúng tôi còn có gia đình, vợ con ngày đêm lo lắng. Nhưng đó là nhiệm vụ! Khi nguồn tin đủ lớn, chúng tôi vẫn phải lên đường”, ông Ngô Văn Phong, thuyền trưởng tàu tuần tra số hiệu KN-643-QT, người có 14 năm kinh nghiệm điều khiển con tàu này cho hay.

Nhiệm vụ ngăn chặn hành vi khai thác thủy sản bất hợp pháp, trong điều kiện thiếu nhân lực, phương tiện cũ kỹ, lạc hậu đã gây ra rất nhiều khó khăn cho lực lượng chức năng. Vì vậy, có những vụ việc, dù thấy rõ hành vi vi phạm của ngư dân nhưng lực lượng chấp pháp vẫn không thể tiếp cận để tuyên truyền, nhắc nhở hay xử lý. Bởi thế, năm này qua tháng khác, chống khai thác thủy sản trái phép vẫn là cuộc chiến cam go.

“Các tàu cá vi phạm ban ngày thường neo đậu ngoài khu vực bảo tồn biển, đến đêm mới vào khai thác trộm. Khi bị phát hiện, tàu cá vi phạm tăng tốc bỏ chạy thì hầu như tàu của khu bảo tồn không làm gì được. Những cuộc truy đuổi trong đêm tối của lực lượng chấp pháp thường chỉ biến thành những cuộc đẩy đuổi vô vọng. Có lần, lực lượng biên phòng trên tàu bắn chỉ thiên nhưng họ vẫn không dừng lại”, ông Nguyễn Văn Hòa, Giám đốc BQL KBT Biển đảo Cồn Cỏ cho hay.

Cũng theo ông Hòa, số vụ vi phạm trên biển những năm gần đây có dấu hiệu giảm nhưng vẫn còn những vụ việc phức tạp, tính chất ngày càng tinh vi hơn. Đơn vị cũng đã nhiều lần đề xuất với tỉnh trang cấp tàu có công suất lớn hơn, hiện đại hơn để thực thi tốt hơn nhiệm vụ nhưng chưa được đáp ứng.

Mỗi chuyến tuần tra là một lần mở lối

Nếu như tàu tuần tra số hiệu KN-643-QT chỉ có công suất 150 CV thì tàu KN 654-QT cũng chỉ có công suất 385CV. Tốc độ hải trình của hai con tàu này chỉ khoảng 5-14 hải lý/giờ. Cho nên khi giáp mặt với những tàu giã cào của ngư dân có công suất lớn nếu không tinh thông nghiệp vụ, không dày dạn kinh nghiệm và thiếu sự hỗ trợ từ các lực lượng khác thì công tác thực thi pháp luật trên biển vô cùng gian nan.

“Phải sử dụng các biện pháp nghiệp vụ, các trang thiết bị như rada, ống nhòm để quan sát hoạt động đánh bắt từ xa, tìm phương án áp sát. Thông thường, chỉ cách 1 -2 hải lý, nếu không có phương án đi vòng từ phía sau, kết hợp nhiều tàu, kể cả tàu cá của ngư dân địa phương để khóa gọng kìm thì các tàu vi phạm sẽ cắt lưới bỏ chạy”, ông Võ Ngọc Hòa, Phó Trạm trưởng Trạm Thủy sản và Kiểm ngư Nam Quảng Trị chia sẻ.

Công việc của những thành viên trên các con tàu tuần tra là thường xuyên theo dõi màn hình radar và hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS). Trên màn hình, thông tin về từng tàu cá từ đăng ký, giấy phép khai thác đến hải trình đều hiện rõ chỉ sau vài thao tác tra cứu. Đây là công cụ quan trọng giúp lực lượng kiểm ngư theo dõi hoạt động khai thác trên biển, kịp thời phát hiện những trường hợp có dấu hiệu vi phạm để kiểm tra, xử lý.

“Khi phát hiện tàu nghi vấn, anh em phải tính toán khoảng cách, tốc độ di chuyển của đối phương rồi dự đoán điểm cắt mặt. Nếu tàu giã cào đang kéo lưới thì tốc độ thường chỉ khoảng 2-3 hải lý/giờ. Nếu chạy cắt mặt trực diện, họ sẽ phát hiện ngay và bỏ chạy. Vì vậy phải vòng từ phía sau đuôi tàu để tiếp cận bí mật”, ông Lê Văn Hòa, thuyền trưởng tàu KN-654-QT giải thích.

Tuy nhiên, tiếp cận được hiện trường không có nghĩa là mọi việc đã nằm trong tầm kiểm soát của lực lượng chấp pháp. Thông thường, khi đã khống chế được các tàu cá vi phạm, lực lượng chức năng sẽ cử những thành viên có kinh nghiệm lên tàu kiểm tra. Các thành viên còn lại liên tục ghi hình để lưu lại những chứng cứ quan trọng phục vụ quá trình đấu tranh làm rõ vi phạm của ngư dân.

“Các thành viên sẽ tìm cách thu giữ các hồ sơ liên quan đến tàu cá, chủ tàu cá, chứng chỉ thuyền trưởng… Nhưng như thế vẫn là chưa đủ bởi có nhiều tàu cá vi phạm, dù chấp nhận đi theo tàu của lực lượng chấp pháp nhưng họ sẽ gây ra rất nhiều khó khăn như cố tình rẽ hướng, kéo dài thời gian… mục đích là để chúng tôi nản lòng. Trên biển không có con đường nhưng lại vô vàn những ngã rẽ. Mỗi chuyến tuần tra là một lần tự mở lối giữa sóng gió và những cuộc rượt đuổi chưa bao giờ dễ dàng”, ông Nguyễn Văn Hòa, Giám đốc BQL KBT Biển đảo Cồn Cỏ chia sẻ thêm.

Trung tá Hoàng Minh Thiết, Đồn phó Đồn Biên phòng Cồn Cỏ thường xuyên có mặt trên những chuyến tuần tra biển, trăn trở: "Tàu của ngư dân đa phần là công suất lớn trong khi tàu của lực lượng chấp pháp công suất quá nhỏ nên nhiều lúc dù đã phát hiện, khoanh vùng được mục tiêu nhưng cuối cùng không thể xử lý vì bị cắt đuôi".

Trên biển, thực thi pháp luật không chỉ cần con người dũng cảm mà còn cần phương tiện đủ mạnh. Khi tàu chấp pháp chậm hơn tàu vi phạm, cuộc rượt đuổi nhiều khi bắt đầu đã biết trước kết quả.

Tàu tuần tra số hiệu KN-643-QT, vỏ composite được trang cấp cho BQL KBT Biển đảo Cồn Cỏ vào năm 2010 từ nguồn vốn của một chương trình dự án hiện đã không còn đủ sức chịu sự va đập của những cơn sóng to, gió lớn. Quy chế phối hợp giữa các lực lượng đặt ra tần suất tuần tra 8 ngày/tháng (từ tháng 4-9) và mùa đông 1-2 ngày/tháng, nhưng thực tế con tàu này chỉ có thể lên đường lúc sóng yên, biển lặng.