Bao giờ có vaccine phòng dịch tả lợn Châu Phi cho lợn sinh sản?

Vaccine cho đàn lợn sinh sản là cần thiết

Mới đây tại Hưng Yên, Công ty Cổ phần AVAC Việt Nam đã công bố kết quả thử nghiệm vaccine phòng dịch tả lợn Châu Phi AVAC ASF LIVE trên đàn lợn sinh sản. Đây là trại lợn sinh sản quy mô gần 300 lợn nái, được tiêm thử nghiệm vaccine từ đầu tháng 3/2025.

Chương trình thử nghiệm được triển khai dưới sự giám sát chặt chẽ và xét nghiệm chuyên sâu của Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm Thú y Trung ương I (Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Sau 11 tháng theo dõi, kết quả bước đầu cho thấy vaccine an toàn, không ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của lợn nái, mang lại những tín hiệu rất tích cực.

Chia sẻ với phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường, TS. Nguyễn Văn Điệp, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần AVAC Việt Nam nhấn mạnh, việc sử dụng vaccine cho đàn lợn sinh sản là hết sức cần thiết. Thực tế hiện nay, phần lớn các hộ chăn nuôi quy mô vừa và nhỏ thường nuôi lợn nái và lợn thịt trong cùng một hệ thống. Trong đó, lợn nái và lợn đực giống là những đối tượng có giá trị kinh tế cao, đồng thời cũng thiệt hại lớn nhất khi dịch bệnh bùng phát.

“Vì vậy, khi vaccine có thể bảo hộ cho lợn nái và lợn đực giống, đây sẽ là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro, bảo vệ tài sản cho người chăn nuôi và góp phần kiểm soát dịch bệnh một cách bền vững”, TS. Nguyễn Văn Điệp nhấn mạnh.

Theo TS. Nguyễn Văn Điệp, điều kiện tiên quyết để vaccine phát huy hiệu quả là phải đạt tỷ lệ tiêm phòng đủ cao, bao phủ toàn đàn nhằm hình thành miễn dịch quần đàn. Nếu bỏ sót những đối tượng quan trọng như lợn sinh sản, khả năng tạo miễn dịch quần đàn sẽ bị suy giảm, thậm chí bị hạn chế, khiến vai trò phòng bệnh của vaccine trên quy mô lớn không thể phát huy đầy đủ.

Lộ trình 3 bước để vaccine ASF sử dụng cho lợn sinh sản ra thị trường

TS. Nguyễn Văn Điệp cho biết, sau hơn 3 năm đánh giá vaccine trên đàn lợn nái, AVAC Việt Nam đã báo cáo kết quả thử nghiệm cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Cục Chăn nuôi và Thú y từ giữa năm 2024. Lộ trình đưa vaccine ASF để sử dụng cho lợn sinh sản ra thị trường gồm ba bước.

Bước thứ nhất là phối hợp với Cục Chăn nuôi và Thú y xây dựng tiêu chuẩn vaccine dành cho lợn nái và lợn đực giống. Sau hơn một năm nỗ lực, AVAC Việt Nam cùng các cơ quan quản lý Nhà nước đã hoàn thiện và ban hành bộ tiêu chuẩn này. Đây được xem là bộ tiêu chuẩn vaccine cho lợn nái và lợn đực giống đầu tiên trên thế giới, được xây dựng và hoàn tất vào đầu năm 2025, trước khi tiêu chuẩn vaccine ASF được Tổ chức Thú y Thế giới công bố vào giữa năm 2025.

Bước thứ hai là kiểm nghiệm lô vaccine và bước thứ ba là khảo nghiệm lô vaccine. Chỉ khi hoàn thành đầy đủ cả ba bước này, kết quả mới đủ cơ sở để Cục Chăn nuôi và Thú y xem xét, cấp phép lưu hành vaccine ra thị trường.

Hiện nay, AVAC Việt Nam đang ở bước thứ hai, tức là Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm Thú y Trung ương I đang tiến hành kiểm nghiệm lô vaccine. Mỗi giai đoạn kiểm nghiệm hoặc khảo nghiệm đều cần ít nhất khoảng 6 tháng để đánh giá, xét nghiệm một cách đầy đủ, chặt chẽ. Do đó, doanh nghiệp kỳ vọng trong khoảng một năm tới, vaccine sẽ được Hội đồng Khoa học Quốc gia của Cục Chăn nuôi và Thú y phê duyệt và chính thức cấp phép sử dụng cho đàn lợn giống tại Việt Nam.

Việt Nam là quốc gia tiên phong công bố sản xuất thành công vaccine ASF vào năm 2023. Tuy nhiên, cho đến nay, vaccine này mới chỉ được sử dụng cho đàn lợn thịt. Vì vậy, việc hoàn tất quy trình thử nghiệm và cấp phép vaccine phòng bệnh cho đàn lợn sinh sản được xem là yêu cầu cấp thiết xuất phát từ thực tiễn sản xuất.

TS. Nguyễn Văn Điệp cho biết quá trình này đối mặt với rất nhiều khó khăn. Ngay cả với lợn thịt, việc sử dụng vaccine cũng phải giải quyết hàng loạt thách thức như sự xuất hiện của các biến chủng, đánh giá khả năng bảo hộ chéo hay vấn đề tồn dư.

Đối với lợn nái, yêu cầu còn khắt khe hơn do đây là đối tượng có giá trị kinh tế cao, đồng thời việc thu thập dữ liệu đòi hỏi thời gian dài và quy trình nghiêm ngặt. Vì vậy, thử nghiệm vaccine trên lợn nái phải được triển khai theo từng bước, ở nhiều quy mô khác nhau, với sự phối hợp chặt chẽ nhằm xây dựng bộ dữ liệu khách quan, đầy đủ và an toàn nhất.

Đến nay, AVAC Việt Nam đã từng bước triển khai các thử nghiệm từ quy mô nhỏ đến quy mô lớn. Đây được xem là giai đoạn then chốt, giúp doanh nghiệp thu thập bộ dữ liệu quy mô lớn, có độ tin cậy cao, làm cơ sở khoa học cho việc báo cáo, công bố kết quả và đăng ký lưu hành, tiến tới đưa vaccine thương mại phòng ASF cho lợn nái và lợn đực giống ra thị trường.

“Lộ trình đưa vaccine ASF để sử dụng cho lợn sinh sản ra thị trường gồm ba bước. Bước thứ nhất là phối hợp với Cục Chăn nuôi và Thú y xây dựng tiêu chuẩn vaccine dành cho lợn nái và lợn đực giống. Bước thứ hai là kiểm nghiệm lô vaccine. Bước thứ ba là khảo nghiệm lô vaccine. Hiện nay, AVAC Việt Nam đang ở bước thứ hai, tức là Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm Thú y Trung ương I đang tiến hành kiểm nghiệm lô vaccine”, TS. Nguyễn Văn Điệp, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần AVAC Việt Nam thông tin.