Thực trạng đất đấu giá Hưng Yên: [Bài 1] Đầu tư dàn trải, núi tiền bị 'chôn' trong đất?

LTS: Đấu giá quyền sử dụng đất là một phương thức quan trọng giúp nhiều địa phương huy động nguồn thu ngân sách để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế. Tuy nhiên quá trình triển khai ở một số địa phương vẫn bộc lộ những hạn chế, bất cập làm ảnh hưởng tới nhiệm vụ đầu tư công và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội. Báo Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện loạt bài viết tại tỉnh Hưng Yên với kỳ vọng góp thêm tiếng nói, góc nhìn trực diện vào thực trạng đất đấu giá để qua đó, góp phần giúp cơ quan chức năng đưa ra những chính sách quản lý hiệu quả nhất.

Đua nhau làm dự án

Ngày 10/9/2025, HĐND tỉnh Hưng Yên ban hành Nghị quyết về điều chỉnh Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, kế hoạch năm 2025 và kế hoạch vốn năm 2024 kéo dài sang năm 2025 của ngân sách cấp huyện vào kế hoạch vốn cấp tỉnh, cấp xã sau sáp nhập. Căn cứ vào tài liệu này, phóng viên đã thống kê danh sách các dự án đất đấu giá (trong loạt bài được hiểu là những dự án do nhà nước đầu tư hạ tầng rồi đấu giá quyền sử dụng đất cho nhân dân làm nhà ở - PV) trên địa bàn tỉnh và phát hiện nhiều thông tin thú vị.

Theo đó, trước sáp nhập, tỉnh Hưng Yên (cũ) đã phân bổ vốn năm 2025 cho khoảng 132 dự án đất đấu giá với tổng số tiền khoảng 2.714 tỷ đồng; tỉnh Thái Bình (cũ) phân bổ vốn năm 2025 cho khoảng 57 dự án đất đấu giá với tổng số tiền khoảng 1.500 tỷ đồng. Đáng nói là rất nhiều dự án trong số này được rót vốn theo kiểu nhỏ giọt, kéo dài nhiều năm và đến nay vẫn chưa thể giao đủ vốn theo kế hoạch.

Cụ thể, trên địa bàn tỉnh Hưng Yên (cũ) vẫn còn khoảng 93 dự án chưa giao đủ vốn. Số vốn phân bổ giai đoạn 2021-2025 cho 93 dự án này (tính đến ngày 10/9/2025) là khoảng 3.356 tỷ đồng, số vốn còn thiếu chưa giao là khoảng 3.970 tỷ đồng. Như vậy ngân sách tỉnh Hưng Yên (cũ) chỉ đáp ứng được khoảng 46% so với nhu cầu vốn mà các dự án đất đấu giá cần. Tỉnh Thái Bình (cũ) cũng không khá hơn khi vẫn còn khoảng 60 dự án chưa giao đủ vốn. Số vốn phân bổ giai đoạn 2021-2025 cho 60 dự án này (tính đến ngày 10/9/2025) là khoảng 2.320 tỷ đồng, số vốn còn thiếu chưa giao là khoảng 4.266 tỷ đồng. Như vậy ngân sách tỉnh Thái Bình (cũ) chỉ đáp ứng được khoảng 35% so với nhu cầu vốn của các dự án đất đấu giá.

Tiếp đến, ngày 9/12/2025, HĐND tỉnh Hưng Yên ban hành Nghị quyết về nhiệm vụ kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2026 (được bổ sung kế hoạch vốn tại Nghị quyết ngày 13/4/2026). Theo đó, ngân sách dành cho các dự án đất đấu giá bị cắt giảm mạnh khi tỉnh Hưng Yên chỉ dành ra khoảng 1.870 tỷ đồng phân bổ cho khoảng 70 dự án tại 31 xã, phường. Trong số các dự án đất đấu giá được phân bổ ngân sách (tính đến giữa tháng 4/2026), có khoảng 6 dự án thuộc 4 xã, phường của tỉnh Thái Bình (cũ) với mức phân bổ là khoảng 210 tỷ đồng và khoảng 64 dự án thuộc 27 xã, phường của tỉnh Hưng Yên (cũ) với mức phân bổ là khoảng 1.660 tỷ đồng.

Nếu làm một phép tính đơn giản, năm 2025, tổng số dự án đất đấu giá chưa giao đủ vốn trên địa bàn tỉnh Hưng Yên (cũ) và Thái Bình (cũ) là khoảng 153 dự án với số vốn đã được bố trí khoảng 5.676 tỷ đồng, số vốn còn thiếu chưa giao là khoảng 8.236 tỷ đồng. Nhưng đến năm 2026, tỉnh Hưng Yên đã giảm số lượng dự án đất đấu giá được bố trí vốn xuống còn khoảng 70 dự án và số tiền phân bổ giảm còn khoảng 1.870 tỷ đồng. Như vậy, khoảng hơn một nửa dự án đất đấu giá đang triển khai sẽ phải đối diện nguy cơ không có vốn để thực hiện tiếp. Kéo theo nó là hàng nghìn tỷ đồng ngân sách đã đầu tư cũng phải “đắp chiếu” theo.

Thống kê của phóng viên cũng cho thấy, nhiều địa phương thuần nông của tỉnh Hưng Yên nhưng lại đứng đầu danh sách có nhiều dự án đất đấu giá nhất. Cụ thể, huyện Tiên Lữ (tỉnh Hưng Yên cũ) hiện có khoảng 30 dự án đang triển khai và cần tới khoảng 2.432 tỷ đồng để hoàn thiện (trong khi ngân sách mới bố trí được khoảng 173 tỷ đồng); huyện Quỳnh Phụ (tỉnh Thái Bình cũ) có khoảng 13 dự án đang triển khai và cần tới khoảng 1.957 tỷ đồng để hoàn thiện (trong khi ngân sách mới bố trí được khoảng 840 tỷ đồng); huyện Ân Thi (tỉnh Hưng Yên cũ) cũng đang triển khai 12 dự án và cần tới khoảng 184 tỷ đồng để hoàn thiện hạ tầng (ngân sách đã bố trí được khoảng 688 tỷ đồng).

Rõ ràng là với những địa phương thuần nông, kinh tế chưa phát triển thì việc dồn nguồn lực vào đất đấu giá phải đối mặt với rất nhiều rủi ro như: đầu cơ đất đai; thổi giá ảo; bỏ cọc tràn lan... Đây là sự lãng phí lớn khi nhà nước đầu tư hàng nghìn tỷ đồng nhưng đổi lại chỉ là những khu đất đấu giá bỏ không cho cỏ mọc, thiếu vắng người mua có nhu cầu thực.

Nhức nhối cảnh “ngâm” vốn, đội vốn

Như trên đã phân tích, trong năm 2026, khoảng hơn một nửa dự án đất đấu giá đang triển khai sẽ phải đối diện nguy cơ không được tỉnh Hưng Yên bố trí vốn để thực hiện tiếp. Đối với những dự án tiếp tục được bố trí vốn, một số đã triển khai nhiều năm nhưng đến nay vẫn dang dở và có nguy cơ tiếp tục lỡ hẹn hoàn thành.

Đơn cử như dự án Hạ tầng kỹ thuật khu đấu giá quyền sử dụng đất cho nhân dân làm nhà ở, tạo vốn xây dựng cơ sở hạ tầng tại TDP Sài Phi, phường Minh Đức, thị xã Mỹ Hào (nay thuộc phường Thượng Hồng, tỉnh Hưng Yên). Dự án được phê duyệt năm 2021, sau nhiều lần điều chỉnh được tách riêng thành từng giai đoạn. Giai đoạn 1 của dự án rộng khoảng 3,17 ha, có tổng mức đầu tư sau điều chỉnh hơn 58,4 tỷ đồng. Ngày 7/5/2024, Liên danh Công ty TNHH Thương mại vận tải và Đầu tư xây dựng TK – Công ty cổ phần cơ giới và xây dựng Gia Lâm – Công ty cổ phần Cơ điện và Xây dựng Hợp Thành trúng gói thầu xây dựng với mức giá hơn 29 tỷ đồng, thời gian hoàn thành là 360 ngày từ khi bàn giao mặt bằng.

Tại thời điểm giữa tháng 6/2026, dự án vẫn là công trình dang dở khi một phần khu đất đã hoàn thiện hạ tầng, đường giao thông nội khu, vỉa hè, hệ thống điện và chiếu sáng nhưng phần còn lại là những khoảng đất bỏ không, hạ tầng dang dở, cỏ mọc um tùm. Nhiều đường điện hạ thế chạy vắt qua dự án vẫn chưa được di dời, trong khi một số hạng mục đang có dấu hiệu xuống cấp.

Trong giai đoạn 2021-2025, dự án này đã được tỉnh Hưng Yên bố trí vốn khoảng 24,5 tỷ đồng và tiếp tục phân bổ khoảng 33,9 tỷ đồng còn lại trong năm 2026. Thế nhưng với thực trạng hiện nay, dự án này khó lòng hoàn thành nhiệm vụ giải ngân theo kế hoạch. Nhằm làm rõ những vướng mắc khiến dự án ì ạch nhiều năm, phóng viên đã liên hệ với UBND phường Thượng Hồng nhưng lãnh đạo phường này chọn cách né tránh, không cung cấp thông tin.

Tại dự án Xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu đấu giá quyền sử dụng đất cho nhân dân làm nhà ở và xây dựng khu hành chính phường Phùng Chí Kiên, thị xã Mỹ Hào (nay thuộc phường Đường Hào) cũng diễn ra tình cảnh tương tự. Dự án được phê duyệt năm 2024 với tổng mức đầu tư là hơn 197,5 tỷ đồng. Dự án cũng được bố trí vốn ngay lập tức (năm 2024 được phân bổ 78,1 tỷ đồng; năm 2025 được phân bổ 100 tỷ đồng; năm 2026 được phân bổ nốt 19,3 tỷ đồng) nhưng thực tế mới chỉ dừng ở giai đoạn san nền và đang túc tắc thi công hạ tầng.

Đối với dự án Hạ tầng kỹ thuật khu đấu giá đất cho nhân dân làm nhà ở thị trấn Văn Giang, tình hình triển khai và giải ngân vốn còn ảm đạm hơn rất nhiều. Dự án này được phê duyệt từ năm 2021 với tổng mức đầu tư khoảng 78,2 tỷ đồng. Tiến độ giải ngân vốn giai đoạn 2021-2024 là 1,6 tỷ đồng, năm 2025 là 15 tỷ đồng và năm 2026 phân bổ nốt 61,6 tỷ đồng. Thế nhưng đến trước tháng 6/2026, tiến độ dự án mới chỉ dừng ở các gói thầu tư vấn chứ chưa triển khai thi công trên thực địa. Ngày 29/6/2026, Liên danh Công ty cổ phần Đầu tư Phát Việt – Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng Nam Việt mới trúng gói thầu thi công dự án này với giá trị hơn 78,1 tỷ đồng (gần bằng tổng mức đầu tư cả dự án ban đầu – PV). Nguyên nhân là bởi ngày 31/12/2025, UBND xã Văn Giang đã quyết định điều chỉnh dự án, nâng tổng mức đầu tư lên hơn 103,8 tỷ đồng, thời gian hoàn thành trong giai đoạn 2021-2030. Như vậy, dự án đã bị đội vốn thêm khoảng 25,6 tỷ đồng ngân sách.

Việc nhiều dự án “ngâm” vốn, đội vốn, chậm tiến độ so với kế hoạch ban đầu không chỉ bỏ lỡ nhiều giai đoạn sôi nổi của thị trường bất động sản mà còn khiến hàng nghìn tỷ đồng ngân sách bị “chôn” trong đất, vốn đầu tư trở nên kém hiệu quả.