Một số chuyên gia cho rằng mục tiêu khí hậu mới của Ấn Độ vẫn khá thận trọng. Trong khi đó, cũng có ý kiến nhận định đây là tín hiệu về sự kiên định của New Delhi với nỗ lực chuyển dịch dài hạn khỏi nhiên liệu hóa thạch, đặc biệt trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều biến động địa chính trị, gián đoạn nguồn cung năng lượng và sự suy giảm cam kết khí hậu tại một số quốc gia.
Theo bà Aarti Khosla, nhà sáng lập tổ chức tư vấn Climate Trends, điều quan trọng không chỉ nằm ở con số mục tiêu mà ở hướng đi dài hạn. Bà nhận xét: “Điều đáng chú ý là hướng chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, điều này đặt biệt có ý nghĩa trong bối cảnh một số quốc gia đang có dấu hiệu rút lui khỏi các cam kết khí hậu”.
Ấn Độ hiện là quốc gia đông dân nhất thế giới và là nước phát thải khí nhà kính lớn thứ ba toàn cầu. Quốc gia Nam Á này đang chịu áp lực cắt giảm phát thải trong khi nhu cầu năng lượng tăng mạnh, do nền kinh tế dự kiến sẽ trở thành nền kinh tế lớn thứ ba thế giới trước năm 2030.
Trong bản Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) lần thứ ba theo Thỏa thuận Paris của Liên hợp quốc, Ấn Độ đưa ra một loạt cam kết nhằm giảm phát thải khí nhà kính trong dài hạn. Ảnh: Prashanth Vishwanathan, Flickr.
Đẩy mạnh năng lượng tái tạo, giảm tốc độ phát thải
Trong những năm gần đây, quá trình mở rộng năng lượng tái tạo tại Ấn Độ đang diễn ra với tốc độ nhanh. Riêng năm 2025, nước này đã bổ sung khoảng 48 gigawatt (GW) công suất năng lượng tái tạo, mức cao kỷ lục, trong khi công suất điện than mới chỉ tăng khoảng 9GW.
Đà tăng trưởng này tạo nền tảng cho các mục tiêu khí hậu mới của New Delhi. Trong bản Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) lần thứ ba theo Thỏa thuận Paris của Liên hợp quốc, Ấn Độ đưa ra một loạt cam kết nhằm giảm phát thải khí nhà kính trong dài hạn.
Theo bản cập nhật mới, bên cạnh mục tiêu nâng tỷ trọng điện từ nguồn phi hóa thạch, Ấn Độ cam kết giảm cường độ phát thải - lượng khí thải trên mỗi đơn vị GDP - xuống 47% vào năm 2035 so với mức năm 2005. Trước đó, nước này đã đạt mức giảm 36% trong giai đoạn 2005-2020.
Ngoài ra, Ấn Độ cũng đặt mục tiêu mở rộng “bể hấp thụ carbon” thông qua tăng diện tích rừng và cây xanh. Theo kế hoạch, khả năng hấp thụ carbon dự kiến đạt 3,5-4 tỷ tấn CO₂ tương đương vào năm 2035, tăng đáng kể so với mức 2,29 tỷ tấn vào năm 2021.
Trên thực tế, Ấn Độ đã hoàn thành một số mục tiêu khí hậu sớm hơn dự kiến. Tháng 6/2025, tỷ lệ công suất điện lắp đặt từ các nguồn phi hóa thạch của nước này đã chạm mốc 50%, sớm hơn mục tiêu đặt ra cho năm 2030.
Theo phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA) công bố ngày 26/3, lượng phát thải CO₂ của Ấn Độ trong năm 2025 chỉ tăng 0,7%, mức tăng chậm nhất trong hơn hai thập niên. Nguyên nhân chủ yếu là nhờ sự mở rộng nhanh của năng lượng sạch cùng với nhu cầu điện tăng chậm. Trong bốn năm trước đó, mức tăng phát thải của nước này dao động từ 4% đến 11%, không tính giai đoạn bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 năm 2020.
Bối cảnh địa chính trị cũng đang thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng của Ấn Độ. Cuộc xung đột tại Tây Á và nguy cơ gián đoạn nguồn cung nhiên liệu hóa thạch khiến nhiều quốc gia phụ thuộc nhập khẩu năng lượng phải đẩy mạnh phát triển nguồn năng lượng trong nước.
Theo ông Harjeet Singh, nhà hoạt động khí hậu và giám đốc tổ chức Satat Sampada Climate Foundation, việc cập nhật mục tiêu khí hậu vào thời điểm này cho thấy các nhà hoạch định chính sách Ấn Độ coi năng lượng tái tạo là yếu tố then chốt để củng cố an ninh năng lượng dài hạn.
Mục tiêu quốc tế thận trọng nhưng vẫn đủ tham vọng
Dù vậy, mục tiêu 60% công suất điện phi hóa thạch vào năm 2035 vẫn được đánh giá là thấp hơn so với dự báo trong các kế hoạch năng lượng nội địa của Ấn Độ.
Theo Kế hoạch bảo đảm nguồn điện quốc gia giai đoạn 2026-2036 của Cơ quan Điện lực Trung ương Ấn Độ (CEA), khoảng 70% tổng công suất điện dự kiến 1.121GW vào giai đoạn 2035-2036 sẽ đến từ các nguồn phi hóa thạch.
Mục tiêu 60% điện phi hóa thạch vào năm 2035 cho thấy sự kiên định của Ấn Độ với con đường dài hạn nhằm chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch. Ảnh: Ember.
Trong đó, năng lượng Mặt trời được dự báo chiếm hơn 45% cơ cấu nguồn điện, tương đương khoảng 500GW vào năm 2036, lần đầu tiên trở thành nguồn điện lớn nhất của Ấn Độ và vượt qua than đá.
Ông Nandikesh Sivalingam, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA), cho rằng việc đặt mục tiêu quốc tế thấp hơn dự báo nội địa phản ánh cách tiếp cận quen thuộc của Ấn Độ trong các cam kết khí hậu: Thận trọng nhưng khả thi.
Theo ông, New Delhi thường ưu tiên đưa ra các mục tiêu có khả năng thực hiện chắc chắn, thay vì đặt ra những cam kết quá tham vọng rồi phải điều chỉnh sau đó. Thậm chí, tổ chức Climate Action Tracker (CAT) cho rằng với các chính sách hiện hành, Ấn Độ có thể đạt mục tiêu 60% công suất điện phi hóa thạch trước hoặc ngay trong năm 2030.
Dù vậy, cần lưu ý rằng, trong khi mục tiêu chuyển đổi năng lượng tái tạo tăng nhanh, than đá vẫn sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong hệ thống năng lượng của Ấn Độ trong nhiều năm tới.
Theo kế hoạch của CEA, công suất điện than dự kiến đạt 315GW vào giai đoạn 2035-2036, trở thành nguồn điện lớn thứ hai sau năng lượng tái tạo. Trong ngắn hạn, căng thẳng tại Tây Á và nguy cơ gián đoạn nguồn cung nhiên liệu nhập khẩu cũng khiến New Delhi phải tăng cường sử dụng than nhằm bảo đảm nguồn điện.
Bộ Điện lực Ấn Độ đã yêu cầu các nhà máy điện sử dụng than nhập khẩu vận hành tối đa công suất trong ba tháng kể từ ngày 1/4, nhằm đáp ứng nhu cầu điện mùa hè khi phụ tải toàn quốc dự kiến đạt đỉnh khoảng 270GW.
Dù công suất năng lượng tái tạo tăng nhanh, sản lượng điện thực tế từ các nguồn này vẫn còn hạn chế. Tính đến tháng 1, nguồn phi hóa thạch chiếm 52% tổng công suất lắp đặt, nhưng trong tháng 2 chỉ đóng góp dưới 23% tổng sản lượng điện. Nguyên nhân chủ yếu là do tính gián đoạn của năng lượng Mặt trời và gió, hạ tầng lưu trữ điện còn hạn chế, lưới điện chưa đồng bộ, cùng với tình hình tài chính yếu kém của nhiều công ty điện lực địa phương.
Theo các chuyên gia, thập niên tới sẽ là giai đoạn quyết định đối với quá trình chuyển dịch năng lượng của Ấn Độ. Việc biến công suất năng lượng tái tạo thành sản lượng điện thực tế, đồng thời đầu tư mạnh vào công nghệ lưu trữ và nâng cấp lưới điện, sẽ là yếu tố then chốt giúp quốc gia này giảm đáng kể phát thải khí nhà kính.
