An cư giữa đại ngàn: [Bài 2] Điểm tựa từ chính sách đất đai

Thêm điểm tựa an cư

Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo Đà Nẵng, hiện thành phố có 37 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi với khoảng 164.095 người, chiếm 5,5% dân số toàn thành phố. Dù đời sống người dân đã có nhiều cải thiện, khoảng cách phát triển giữa miền núi và đồng bằng vẫn còn khá lớn. Điều kiện kinh tế - xã hội, trình độ dân trí và khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản ở nhiều địa phương còn không ít khó khăn.

Tại nhiều xã miền núi, tỷ lệ hộ nghèo vẫn ở mức cao. Một trong những nguyên nhân là tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất khiến nhiều hộ gia đình gặp khó khăn trong việc phát triển sinh kế. Không ít hộ nghèo, cận nghèo không có hoặc thiếu đất nông nghiệp nên khó tiếp cận các nguồn vốn vay phục vụ sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, hỗ trợ đất đai được xem là giải pháp thiết thực, giúp người dân có điều kiện tạo sinh kế, ổn định thu nhập và từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.

Nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đồng thời thu hẹp khoảng cách phát triển giữa miền núi và đồng bằng, bên cạnh chủ trương sắp xếp, ổn định dân cư, thành phố Đà Nẵng đang triển khai các chính sách đất đai theo hướng giải quyết đồng thời nhu cầu về đất ở và không gian sinh hoạt cộng đồng.

Mới đây, HĐND thành phố Đà Nẵng khóa X, nhiệm kỳ 2021 - 2026 đã thông qua Nghị quyết về chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Theo nghị quyết, các cộng đồng dân tộc thiểu số chưa có đất sinh hoạt cộng đồng sẽ được bố trí quỹ đất phù hợp với phong tục, tập quán và bản sắc văn hóa của từng dân tộc, từng địa phương. Đây không chỉ là nơi hội họp, tổ chức các hoạt động cộng đồng mà còn là không gian gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo là người dân tộc thiểu số chưa có đất ở, thành phố thực hiện chính sách hỗ trợ đất đai lần đầu nhằm giúp người dân ổn định cuộc sống. Theo đó, người dân được giao đất ở trong hạn mức quy định và được hỗ trợ 100% tiền sử dụng đất.

Trường hợp đang sử dụng đất hợp pháp thuộc loại đất khác, được phép chuyển mục đích sang đất ở và được hỗ trợ 100% tiền sử dụng đất trong hạn mức giao đất ở theo quy định.

Theo Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố, sau sáp nhập, việc ban hành chính sách đất đai dành riêng cho đồng bào dân tộc thiểu số là cần thiết, phù hợp với điều kiện thực tiễn cũng như yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Hiện nay, UBND thành phố Đà Nẵng đang nghiên cứu, xác định hạn mức đất sinh hoạt cộng đồng phù hợp với nhu cầu thực tế, gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời xây dựng các quy định cụ thể về miễn tiền sử dụng đất đối với các đối tượng thụ hưởng theo nghị quyết, bảo đảm chính sách sớm đi vào cuộc sống.

Chính sách hợp lòng dân

Hiệu quả của các chính sách hỗ trợ đất ở, ổn định dân cư đã được kiểm chứng qua nhiều khu tái định cư ở miền núi. Thực tế tại Khu dân cư Bằng La (xã Trà Leng), nơi gần 40 hộ dân được bố trí tái định cư sau vụ sạt lở kinh hoàng ở Trà Leng, nhiều gia đình đã dần vượt qua khó khăn để gây dựng cuộc sống mới. Được cấp đất ở và hỗ trợ xây dựng nhà cửa, gia đình chị Hồ Thị Tiên nay đã có điều kiện phát triển kinh tế. Trên những quả đồi quanh khu dân cư, vợ chồng chị trồng quế, trồng cau, quanh nhà chăn nuôi thêm gà, vịt để tăng thu nhập.

“Giờ cuộc sống gia đình tôi đã ổn định hơn. Có nhà cửa, có đất để làm ăn nên vợ chồng tôi yên tâm trồng quế, trồng cau, nuôi thêm gà vịt để lo cho con cái ăn học. Lúc nông nhàn, tôi đi phát rẫy thuê cho người dân các xã lân cận, mỗi ngày cũng kiếm được từ 150.000 - 200.000 đồng”, chị Tiên chia sẻ.

Tại xã Sông Kôn, ông Pơ Loong Jốp, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết hiện nay vẫn còn nhiều hộ dân, đặc biệt là các hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn, phải sinh sống trong điều kiện chật hẹp hoặc chưa có đất ở riêng. Việc thiếu đất ở, đất sản xuất không chỉ ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt mà còn hạn chế cơ hội phát triển kinh tế, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập của người dân.

Trong bối cảnh đó, chính sách hỗ trợ đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số vừa được HĐND thành phố Đà Nẵng thông qua được xem là lời giải cho một trong những nhu cầu cấp thiết nhất của người dân miền núi hiện nay.

“Đây là chính sách rất ý nghĩa đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Khi được hỗ trợ đất ở, người dân có điều kiện ổn định cuộc sống, yên tâm phát triển kinh tế và sử dụng đất theo đúng quy định của pháp luật. Bà con rất phấn khởi khi biết chủ trương này. Hiện nay nhu cầu về đất ở trên địa bàn còn khá lớn, nhất là đối với những hộ đông nhân khẩu hoặc chưa đủ điều kiện tách hộ”, ông Jốp chia sẻ.

Theo ông Jốp, trong quá trình rà soát và tích hợp các quy hoạch mới của thành phố, địa phương đang tiếp tục đề xuất bố trí những khu vực phù hợp để giải quyết nhu cầu đất ở cho người dân. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm từng bước tháo gỡ khó khăn về nhà ở, tạo nền tảng để người dân ổn định cuộc sống lâu dài. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục cập nhật các hướng dẫn của thành phố để triển khai chính sách đúng đối tượng, bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả.

Từ những khu tái định cư được hình thành giữa đại ngàn đến các chính sách đất đai vừa được ban hành, có thể thấy tư duy ổn định dân cư ở miền núi Đà Nẵng đang từng bước chuyển từ giải quyết nhu cầu trước mắt sang tạo nền tảng phát triển lâu dài. An cư không còn chỉ là câu chuyện đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm, mà trở thành một phần trong chiến lược phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đây cũng là cơ sở để thu hẹp dần khoảng cách phát triển giữa miền núi và đồng bằng, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn thành phố.

“Luật Đất đai năm 2024 có quy định trách nhiệm của Nhà nước về đất đai đối với đồng bào DTTS. Trong đó có các chính sách bảo đảm đất sinh hoạt cộng đồng; hỗ trợ đất đai lần đầu cho cá nhân là người đồng bào DTTS thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo; hỗ trợ đất đai để đảm bảo ổn định cuộc sống cho cá nhân là người đồng bào DTTS đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất. Việc ban hành chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số vừa bảo đảm thực hiện đúng quy định của pháp luật, vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn và định hướng phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi”, ông Trần Nam Hưng, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng cho biết.