Táo từ lâu được xem là biểu tượng của thực phẩm lành mạnh ở châu Âu. Tuy nhiên, một nghiên cứu do Mạng lưới Hành động Thuốc trừ sâu châu Âu (PAN Europe) công bố mới đây đã hé lộ một thực tế đáng lo ngại: 80% số táo được kiểm tra tại Tây Ban Nha chứa dư lượng của nhiều loại thuốc trừ sâu độc hại cùng lúc.
13 tổ chức đối tác tại châu Âu đã tham gia thực hiện báo cáo, dựa trên 59 mẫu táo sản xuất trong nước được thu thập tại các siêu thị và chợ vào tháng 9/2025. Ảnh: The New Lede.
Khảo sát 13 tổ chức hé lộ mức ô nhiễm đáng báo động trên táo
13 tổ chức đối tác tại châu Âu đã tham gia thực hiện báo cáo này, dựa trên 59 mẫu táo sản xuất trong nước được thu thập tại các siêu thị và chợ vào tháng 9/2025. Kết quả cho thấy trung bình mỗi quả táo chứa khoảng ba loại thuốc trừ sâu khác nhau, thậm chí một số mẫu phát hiện tới 7 loại.
Xu hướng này không chỉ xảy ra tại Tây Ban Nha. Trên phạm vi châu Âu, mức trung bình còn cao hơn, với 85% số mẫu táo trồng theo phương pháp thông thường chứa nhiều dư lượng thuốc trừ sâu. Tại 8 trong số 13 quốc gia được khảo sát - bao gồm Đức, Ba Lan, Hà Lan và Croatia - tất cả các mẫu táo đều có nhiều loại hóa chất tồn dư.
Trong khi đó, Đan Mạch ghi nhận mức nhiễm độc thấp nhất với chỉ 20% số mẫu táo bị ảnh hưởng, tiếp theo là Bỉ với 50%. Tây Ban Nha, Pháp và Italy nằm trong nhóm có tỷ lệ cao, cùng ở mức khoảng 80%.
Các nhà nghiên cứu đặc biệt lưu ý đến một số nhóm hóa chất đáng lo ngại. Thuốc trừ sâu gây độc thần kinh được phát hiện trong 36% số mẫu, trong khi PFAS - nhóm hợp chất per- và polyfluoroalkyl - xuất hiện trong 64% số táo được phân tích.
Một số hoạt chất phổ biến trong danh sách phát hiện cũng gây nhiều tranh cãi. Fludioxonil, được Liên minh châu Âu phân loại là chất gây rối loạn nội tiết từ năm 2024, có mặt trong gần 40% số mẫu táo. Thuốc diệt nấm captan, chất có khả năng gây ung thư, xuất hiện trong 61% số mẫu.
Ngoài ra, acetamiprid, loại thuốc trừ sâu được Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) xác định có tác động gây tổn hại đến hệ thần kinh từ năm 2013, xuất hiện trong khoảng 20% số táo và có khả năng vượt qua hàng rào nhau thai.
Khoảng trống quản lý và rủi ro sức khỏe
Theo báo cáo, điều đáng lo ngại không chỉ là sự tồn tại của từng chất riêng lẻ, mà còn là “hiệu ứng hỗn hợp” khi nhiều hóa chất cùng tồn tại trong thực phẩm. Các nghiên cứu hiện nay chủ yếu đánh giá rủi ro của từng chất độc lập, trong khi tác động kết hợp của nhiều loại thuốc trừ sâu có thể lớn hơn nhiều so với từng chất riêng rẽ.
Mặc dù luật pháp châu Âu đã yêu cầu đánh giá tác động tổng hợp của thuốc trừ sâu trong hơn hai thập kỷ qua, EFSA vẫn chưa xây dựng được phương pháp chính thức để thực hiện việc này. Điều đó khiến các tác giả báo cáo cho rằng vẫn tồn tại một “điểm mù” lớn trong hệ thống quản lý an toàn thực phẩm.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng 71% số táo bị nhiễm dư lượng chứa các chất mà chính Liên minh châu Âu xếp vào nhóm “rất độc hại” và về nguyên tắc lẽ ra phải bị loại bỏ khỏi thị trường. Trong khi đó, cây táo trong canh tác truyền thống có thể được phun thuốc trừ sâu tới 30 lần mỗi năm.
Những phát hiện này rất đáng lo ngại đối với các nhóm dễ bị tổn thương như trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai. Nếu những quả táo trong phân tích được bán dưới dạng thực phẩm chế biến sẵn dành cho trẻ em, 93% trong số đó sẽ không đáp ứng tiêu chuẩn của EU, vốn quy định giới hạn dư lượng tối đa chỉ 0,01 mg/kg đối với trẻ dưới ba tuổi. Trong một số mẫu, mức dư lượng cao hơn ngưỡng này tới 600 lần.
Trước thực trạng đó, tổ chức phi chính phủ Tây Ban Nha Hogar sin Tóxicos, một đơn vị tham gia nghiên cứu, khuyến nghị người tiêu dùng nên ưu tiên táo hữu cơ sản xuất tại địa phương, được trồng mà không sử dụng thuốc trừ sâu tổng hợp. Tại Đức, khoảng 15% sản lượng táo hiện đã được sản xuất theo phương thức hữu cơ, cho thấy các lựa chọn thay thế cho canh tác truyền thống hoàn toàn khả thi.
Tuy nhiên, các tác giả báo cáo cũng lo ngại về xu hướng chính sách tại châu Âu. Ủy ban châu Âu đang xem xét một đề xuất tổng thể về an toàn thực phẩm, mà theo các tổ chức môi trường, có nguy cơ làm suy yếu một số biện pháp bảo vệ sức khỏe và môi trường.
Giám đốc điều hành PAN Europe, Martin Dermine cho rằng nếu các quy định hiện hành được thực thi nghiêm túc, nhiều loại thuốc trừ sâu được phát hiện trên táo đã bị cấm từ lâu. Ông nhấn mạnh rằng những phát hiện mới cho thấy châu Âu cần siết chặt hơn các quy định về thuốc trừ sâu, thay vì nới lỏng các tiêu chuẩn bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
