Quỹ Khí hậu Xanh (GCF) vừa phê duyệt khoản chi trả 71,955 triệu USD cho Việt Nam dựa trên kết quả giảm phát thải từ mất rừng và suy thoái rừng trong giai đoạn năm 2014, theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm.
Quyết định được thông qua tại cuộc họp lần thứ 44 của Ban điều hành GCF tổ chức ngày 26/3 tại Songdo (Hàn Quốc), trên cơ sở đề xuất do Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) xây dựng và phối hợp với phía Việt Nam hoàn thiện.
Cán bộ Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La (Sơn La) tuần rừng. Ảnh: Huyền Trang.
Bên cạnh hỗ trợ tài chính, khoản chi trả này là sự ghi nhận cho những nỗ lực kéo dài nhiều năm của Việt Nam trong bảo vệ và quản lý rừng, đặc biệt tại khu vực Tây Bắc và Đông Bắc.
Sáu tỉnh gồm Phú Thọ, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai và Tuyên Quang là nơi dự án dự kiến triển khai trong vòng 6 năm, với sự tham gia của Bộ NN-PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cùng chính quyền địa phương.
Cơ chế chi trả dựa trên kết quả giảm phát thải từ rừng, thường được gọi là REDD+, cho phép các quốc gia đang phát triển nhận hỗ trợ tài chính khi chứng minh được lượng khí nhà kính giảm nhờ bảo vệ và phục hồi rừng.
Trong trường hợp của Việt Nam, gần 72 triệu USD nói trên là thành quả từ việc xây dựng hệ thống theo dõi tài nguyên rừng, đo đạc và kiểm chứng trữ lượng carbon, cũng như tăng cường quản lý rừng bền vững trong nhiều năm qua.
Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận của dự án không dừng ở mục tiêu môi trường. Thay vì coi rừng là đối tượng cần bảo vệ bằng mệnh lệnh hành chính, nguồn vốn này được kỳ vọng sẽ giúp chuyển dịch sang mô hình kinh tế lâm nghiệp, nơi giá trị của rừng được lượng hóa và mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân.
Khi rừng có thể tạo thu nhập ổn định, áp lực khai thác trái phép hoặc chuyển đổi đất rừng sẽ giảm đi một cách tự nhiên.
Một trong những nền tảng giúp Việt Nam tiếp cận được khoản chi trả này là việc xây dựng hệ thống giám sát rừng, hoàn thiện chính sách liên quan đến REDD+ và năng lực đo đạc, tính toán lượng hấp thụ và giảm phát thải carbon trong nhiều năm qua. Những lĩnh vực này đã nhận sự hỗ trợ từ JICA trong hơn 30 năm hợp tác với Việt Nam trong ngành lâm nghiệp.
Đây cũng là dự án thứ tư do JICA triển khai với nguồn vốn từ GCF. Dự án đặt trọng tâm vào việc hoàn thiện thể chế phát triển phát thải thấp, cải thiện quản lý đất đai và tài nguyên rừng, đồng thời nâng cao giá trị kinh tế của rừng thông qua các mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện địa phương.
Những đối tượng và hoạt động chủ yếu bao gồm phát triển sản phẩm dưới tán rừng, nông lâm kết hợp và kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo tồn đa dạng sinh học.
Khoản chi trả 72 triệu USD được kỳ vọng hỗ trợ Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu, bao gồm Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) và các mục tiêu trong Thỏa thuận Paris. Đồng thời, gắn với các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc, đặc biệt là hành động vì khí hậu và bảo tồn hệ sinh thái trên cạn.
Việc tiếp cận thành công nguồn vốn từ GCF cho thấy Việt Nam đang từng bước tham gia sâu hơn vào các cơ chế tài chính khí hậu toàn cầu. Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đánh giá, nếu được triển khai hiệu quả, dự án có thể tạo tiền đề để mở rộng ra các vùng khác, tiến tới hình thành thị trường carbon trong nước và kết nối với quốc tế.
