Thông tin trên được đưa ra tại hội thảo "Phòng chống ung thư: Cần bước đột phá toàn diện" do Báo Tiền Phong phối hợp Bộ Y tế và Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng tổ chức sáng 31/7, với sự tham gia của nhiều chuyên gia đầu ngành về ung bướu, dinh dưỡng và bảo hiểm y tế.
TS.BS Lưu Ngân Tâm, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, một trong những quan niệm sai lầm phổ biến hiện nay là người bệnh ung thư nhịn ăn hoặc ăn kiêng quá mức với mong muốn "bỏ đói" khối u.
"Điều đó hoàn toàn không đúng", bác sĩ Tâm nhấn mạnh và cho biết, bản thân khối u đã tiêu hao rất nhiều năng lượng. Khi cơ thể không được cung cấp đủ dinh dưỡng, khối u sẽ lấy chính cơ và mỡ của người bệnh để phát triển, khiến người bệnh nhanh chóng suy kiệt.
TS.BS Lưu Ngân Tâm cho biết, tại Bệnh viện Chợ Rẫy, dinh dưỡng được xem là một phần bắt buộc trong điều trị. Ngay từ khi triển khai bệnh án điện tử, bệnh viện đã tích hợp quy trình sàng lọc và đánh giá dinh dưỡng cho tất cả người bệnh ngay từ đầu. Ảnh: BTC.
Theo TS Tâm, tỷ lệ suy dinh dưỡng ở bệnh nhân ung thư ngay từ lần khám đầu tiên tại Việt Nam hiện dao động 40-85%, cao hơn nhiều so với thế giới. Khi người bệnh suy dinh dưỡng, nguy cơ nhiễm trùng, chậm lành vết mổ, viêm phổi và suy chức năng các cơ quan đều tăng lên.
Không chỉ ảnh hưởng đến thể trạng, suy dinh dưỡng còn làm giảm nồng độ albumin trong máu, khiến độc tính của thuốc hóa trị tăng lên. Nhiều bệnh nhân không đủ sức theo hết phác đồ điều trị, buộc bác sĩ phải giảm liều hoặc gián đoạn điều trị, làm giảm hiệu quả chữa bệnh.
Đặc biệt, các nghiên cứu cho thấy, bệnh nhân bị mất khối cơ có nguy cơ tử vong cao hơn khoảng 1,68 lần so với người có khối cơ bình thường. Đây cũng là lý do các chuyên gia khẳng định suy dinh dưỡng là yếu tố tiên lượng độc lập, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả điều trị và thời gian sống của bệnh nhân ung thư.
Theo TS Tâm, hiện vẫn chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh việc nhịn ăn hay áp dụng chế độ ăn nghèo năng lượng, kể cả chế độ Keto, có thể làm khối u teo lại. Người bệnh không nên lạm dụng các loại thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc vì không mang lại giá trị trong điều trị.
TS Tâm cho rằng, điều quan trọng nhất là phải thay đổi nhận thức, xem dinh dưỡng lâm sàng là một phương pháp điều trị thực thụ, chứ không chỉ là biện pháp hỗ trợ. Khi bác sĩ điều trị và chuyên gia dinh dưỡng phối hợp chặt chẽ, người bệnh sẽ có đủ sức khỏe để theo hết phác đồ, giảm biến chứng, giảm chi phí y tế và cải thiện chất lượng sống.
Tuy nhiên, rào cản lớn hiện nay là chi phí dinh dưỡng điều trị vẫn chủ yếu do người bệnh tự chi trả, mà chưa được bảo hiểm y tế thanh toán.
TS Tâm kiến nghị, bảo hiểm y tế sớm chi trả cho dinh dưỡng qua đường tiêu hóa nhằm giúp người bệnh được tiếp cận đầy đủ hơn với điều trị toàn diện.
Theo số liệu từ Tổ chức Ung thư Toàn cầu, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 180.400 ca mắc mới và hơn 120.180 ca tử vong do ung thư. Ảnh: BVCR.
Bên cạnh câu chuyện dinh dưỡng, các chuyên gia cũng cảnh báo ung thư trẻ em vẫn là "khoảng trống" trong hệ thống phòng, chống ung thư hiện nay.
BS.CKII Nguyễn Đình Văn, Trưởng khoa Ung bướu - Huyết học, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, do số ca mắc thấp hơn nhiều so với người lớn nên ung thư nhi ít được xã hội quan tâm, trong khi đây là nhóm bệnh có cơ hội chữa khỏi rất cao nếu được phát hiện và điều trị kịp thời.
"Tâm lý chung là nhắc đến ung thư người ta nghĩ ngay đến người lớn. Ít ai nghĩ trẻ em cũng có thể mắc ung thư", BS Văn chia sẻ.
Đến giữa năm 2026, Bệnh viện Nhi đồng 2 đang điều trị hơn 1.670 bệnh nhi, trong đó đến giữa tháng 6 đã ghi nhận khoảng 400 ca ung thư mới. Trên phạm vi cả nước, mỗi năm có khoảng 3.000-3.500 trẻ mắc ung thư.
Theo phân tích sơ bộ của bệnh viện, tỷ lệ sống chung của bệnh nhi hiện đạt trên 70%. Tuy nhiên, số ca được phát hiện ngày càng tăng cũng tạo áp lực lớn lên hệ thống điều trị.
Mặt khác, các trung tâm ung thư nhi đang đối mặt với tình trạng quá tải do thiếu giường bệnh, thiếu cơ sở vật chất và đặc biệt là thiếu nhân lực chuyên sâu. Trong khi cả nước hiện chỉ có chưa tới 100 bác sĩ chuyên sâu về ung thư nhi.
PGS.TS.BS Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, công tác phòng, chống ung thư đang được Đảng, Nhà nước và Bộ Y tế đặc biệt quan tâm thông qua nhiều chiến lược và chính sách mới.
Hiện trình độ điều trị ung thư chuyên sâu của Việt Nam đã tiệm cận nhiều kỹ thuật tiên tiến trên thế giới. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận dịch vụ điều trị chất lượng cao giữa các vùng, miền vẫn chưa đồng đều, đòi hỏi tiếp tục đầu tư hệ thống y tế và tăng cường phối hợp giữa các đơn vị trong công tác phòng, chống ung thư.
